و كافى قرار داد و به آنها اجازهء بهرهمندى از آنها را عنايت فرمود . قرآن كريم گاه با تعبير « قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِى أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَالطَّيِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ » « 1 » مردم را به استفاده از روزىهاى پاك ترغيب مىكند و گاه به طور صريح فرمان مىدهد كه از روزىهاى پاكيزه بخورند : « يَا أَيُّهَاالَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ » . « 2 »
امام صادق عليه السلام مىفرمايد : «
إنَّ اللَّه خلق الخلق ، و خلق معهم أرزاقهم حلالًا طيّباً
؛ خداوند آفريدگان را آفريد ، و همراه آفرينش آنها ، برايشان روزى حلال و پاكيزه را ( به قدر كافى ) به وجود آورد » . « 3 »
اگر بشر نتواند از تغذيهء مناسب برخوردار باشد ، زندگى او رشد نيافته و آشفته است . امام صادق عليه السلام مىفرمايد : «
خمس خصال من فقد واحدة منهنّ لم يزل ناقص العيش ، زائل العقل ، مشغول القلب ، . . . ثالثها السّعة فى الرّزق
؛ پنج چيز است كه اگر كسى فاقد يكى از آنها باشد ، پيوسته زندگى او با كمبود روبهروست و انديشه و روانش آشفته است ، يكى از آن پنج چيز وسعت در روزى است » . « 4 »
خصوص آب فراوان و گوارا ( بهداشتى ) نيز از شرايط زندگى مناسب شمرده شده است . امام صادق عليه السلام فرمود : «
لاتطيب السّكنى إلّابثلاث . . . الماء الغزير العذب
» . « 5 »
آب گوارا و مناسب به اندازهاى اهميت دارد كه نقل شده است پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله دستور مىداد آب آشاميدنى وى را از منطقهء سقيا فراهم آورند : «
إنّ رسول اللَّه صلى الله عليه و آله كان يستسقى له الماء العذب من بيوت السّقيا
» . « 6 »
ب . پوشاك مناسب
در سطح زندگى مناسب ، لباس و پوشاك نيز دخالت دارد . لباس مناسب در واقع با هر عصر و زمانى سنجيده مىشود . بدين معنا كه از شاخصهاى زندگى مناسب ، داشتن پوشاك متناسب آن عصر و جامعه است .
امام صادق عليه السلام فرمود : «
فخير لباس كلّ زمان ، لباس أهله
؛ بهترين لباس هر زمان ، لباس مردم آن زمانه است » . « 7 »
طبيعى است آن كس كه در عصر ما زندگى مىكند ، از شاخصههاى زندگى مناسب براى او ، داشتن لباس مناسب اين عصر است ، لذا اگر نتواند لباس مناسب را براى خود تهيه كند ، نشانهء فقر و عدم توسعه است .
امام على بن موسى الرضا عليه السلام هنگامى كه از سوى جمعى از دوستانش به وى پيشنهاد مىشود كه لباس زبر و خشن بر تن كند ، مىفرمايد : «
إنّ أهل الضَّعف من موالىّ يحبّون أن أجلس على اللُّبود ، وألبس الخشن ، وليس يتحمّل الزّمان ذلك
؛ برخى از دوستان كوتهفكر ، دوست دارند كه من بر روى نمد بنشينم
هامش
( 1 ) . اعراف ، آيهء 32 .
( 2 ) . بقره ، آيهء 172 .
( 3 ) . كافى ، ج 5 ، ص 81 ، ح 5 .
( 4 ) . وسائل الشيعه ، ج 14 ، ص 31 ، ح 7 .
( 5 ) . بحارالانوار ، ج 75 ، ص 234 ، ح 46 .
( 6 ) . مستدرك حاكم ، ج 4 ، ص 138 ؛ در فتح البارى ( ج 10 ، ص 65 ) پس از نقل اين حديث آمده است : « سُقيا چشمهاى بود كه با مدينه دو روز فاصله داشت » .
( 7 ) . كافى ، ج 1 ، ص 411 ، ح 4 .