نظرك في استجلاب الخراج
؛ بايد انديشهات در آبادى زمين از تدبيرت در جمع ماليات بيشتر باشد » . سپس مىافزايد : «
لانّ ذلك لايُدرك إلّابالعمارة
؛ زيرا ماليات جز با آباد كردن زمين به دست نمىآيد » . « 1 »
در دعايى از امام سجاد عليه السلام داشتن امكاناتى كه بتوان همه نيازمندىهاى زندگى را تأمين كرد ، از خدا خواسته شده است : «
. . . معيشة أقوى بها جميع حاجاتي » « 2 »
و در دعاى ديگرى از امام باقر عليه السلام رفاه در معيشت از خداوند خواسته شده : «
أسالك اللّهم الرّفاهيّة في معيشتي ما أبقيتني » « 3 »
همهء اينها حكايت از اهميت توسعه و رفاه در زندگى دارد . البته توسعهء همه جانبهاى كه دنيا و آخرت و مسائل مادّى و معنوى در آن لحاظ شود .
در روايات اسلامى ترسيمى كه از زمان حضرت مهدى عليه السلام شده ، توسعه و رفاه عمومى را از شاخصها و ويژگىهاى آن عصر معرفى كرده است .
رسول خدا صلى الله عليه و آله مىفرمايد : «
يتنعّم امّتي في زمن المهدي عليه السلام نعمة لم يتنعّموا قبلها قطّ : يرسل السّماء عليهم مدراراً ولا تدع الأرض شيئاً من نباتها إلّا أخرجته
؛ امّت من در زمان حكومت مهدى به گونهاى بىسابقه از نعمتهاى الهى بهرهمند مىشوند ؛ آسمان باران رحمتش را بر آنها مىبارد و زمين همه روييدنىهايش را آشكار مىكند » . « 4 »
در منابع اهل سنّت نيز دربارهء توسعهاى كه در اسلام نويد آن داده شده است ، از قول رسول خدا صلى الله عليه و آله آمده است : «
لا تقوم السّاعة حتّى يُكثر فيكم المال ، فيفيض حتّى يُهِمَّ ربّ المال من يقبل صدقته ، وحتّى يعرضَه فيقول الّذي يعرضه عليه : لا أرَبَ لي
؛ پيش از برپايى رستاخيز ( در دورهء آخر الزمان ) به اندازهاى مال در ميان شما فراوان گردد كه صاحب مال نگران يافتن كسى است كه صدقهاش را بپردازد ، و به هر كه مالش را عرضه مىكند ، پاسخ شنود كه نيازى ندارم » . « 5 »
همانگونه كه در منابع اهل سنت از زمان حكومت مهدى عليه السلام نيز به طور گسترده احاديثى نقل شده است كه بخشى از آنها مربوط به گستردگى رفاه ، نعمت و توسعه است . از جمله از رسول خدا صلى الله عليه و آله نقل شده است كه فرمود : «
تَنعَم امّتي فيها نعمة لم ينعموا مثلها ، يرسل اللَّه السماء عليهم مدراراً ، ولا تدّخر الأرض شيئاً من النّبات ، والمال كُدس ، يقوم الرّجل فيقول : يا مهدي أعطني ، فيقول : خذ
؛ امت من در زمان مهدى عليه السلام از چنان نعمتى برخوردار مىشود كه هرگز سابقه نداشته است . آسمان بارانى فراوان و پيوسته ( و با بركت ) بر آنها مىبارد و زمين همهء روييدنىهايش را آشكار مىكند و اموال خرمن خرمن است ( و بسيار فراوان ) چندان كه شخصى نزد آن حضرت مىآيد و مىگويد : اى مهدى به من مالى عطا كن ، حضرت مىگويد : ( از اين اموال فراوان براى خودت ) بردار » . « 6 »
هامش
( 1 ) . نهجالبلاغه ، نامهء 53 .
( 2 ) . بحارالانوار ، ج 87 ، ص 3 .
( 3 ) . همان ، ج 94 ، ص 379 .
( 4 ) . همان ، ج 51 ، ص 83 .
( 5 ) . صحيح بخارى ، ج 2 ، ص 113 .
( 6 ) . مجمع الزوائد ، ج 7 ، ص 317 ؛ معجم الاوسط طبرانى ، ج 5 ، ص 311 ( با اندكى تفاوت ) .