و درختان خرّم و سرسبز آنها به باغاتى بىارزش با ميوههاى تلخ و درختان بىمصرف « شوره گز » و اندكى از درخت « سدر » يعنى به مشتى درخت بيابانى وحشى و بسيار كمارزش مبدّل گشت « وَبَدَّلْنَاهُمْ بِجَنَّتَيْهِمْ جَنَّتَيْنِ ذَوَاتَى أُكُلٍ خَمْطٍ وَأَثْلٍ وَشَىْءٍ مِّنْ سِدْرٍ قَلِيلٍ * ذَلِكَ جَزَيْنَاهُمْ بِمَا كَفَرُوا وَهَلْ نُجَازِى إِلَّا الْكَفُورَ » . « 1 »
از آنچه گذشت به روشنى استفاده مىشود كه قرآن كريم اصرار دارد كه نظام اقتصادى در جامعهء دينى و الهى ، بايد در خدمت رشد و تعالى معنوى انسان قرار گيرد و دولت اسلامى نبايد در رسيدن به اهداف اقتصادى چون زدودن فقر و ايجاد رفاه و عدالت ، ارزشهاى اخلاقى را ناديده بگيرد بلكه بايد تحكيم ارزشها را در رأس اهداف اقتصادىاش قرار دهد . خصوصاً وقتى مىبينيم كه قرآن كريم صريحاً اعلام مىدارد كه يكى از اهداف در واجبات مالى نظير زكات ، طهارت و تزكيهء روحى است « خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِهَا » « 2 » و بر همين اساس فتواى همهء فقهاى اسلامى ، قصد تقرّب الى اللَّه در پرداخت واجبات مالى اسلام شرط و افعالى چون خمس و زكات و صدقات ، عبادت به حساب مىآيد .
اهميت اين نكته زمانى بيشتر روشن مىشود كه اولًا ملاحظه شود از اهداف كلان نظام اقتصادى رسيدن به خودكفايى در مسائل مالى خصوصاً در
هامش
( 1 ) . سبأ ، آيهء 16 و 17 .
( 2 ) . توبه ، آيهء 103 .