جديد و استفاده از روشهاى بهتر و دقيقتر مىتواند به ما كمك كند كه اين مواهب را بهتر و بيشتر بهدست آوريم و براى مبارزهء با فقر از آن استفاده كنيم .
فعّال اقتصادى مىداند كه نبايد فقرومحروميت را از لوازم لاينفكّ محدودبودن منابع اقتصادى بشمارد .
البته اين بدان معنا نيست كه ما سهم آيندگان را از اين منابع فراموش كنيم و به شيوههايى دست زنيم كه عنوان « غارت منابع » به خود مىگيرد نه بهرهورى صحيح از آن .
اينها همان چيزى است كه فعّال اقتصادى با ايمان به آن مىانديشد و در عين بهرهگيرى از اين منابع ، با شيوههاى برتر رعايت اعتدال را نيز از دست نمىدهد .
9 . قداست مال
بر خلاف آنچه بعضى از ناآگاهان مىپندارند فعّال اقتصادى مسلمان نبايد بدبينانه به مال و اموال نگاه كند ، بلكه بايد بداند كه فتنه بودن مال همانند فتنه بودن اولاد : « وَاعْلَمُوا أَنَّمَا أَمْوَالُكُمْ وَأَوْلَادُكُمْ فِتْنَةٌ » « 1 » و وسيلهء ابتلا و امتحان بودن آن : « لَتُبْلَوُنَّ فِى أَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ » « 2 » و زينت يافتن آن : « زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوَاتِ مِنْ النِّسَاءِ وَالْبَنِينَ وَالْقَنَاطِيرِ الْمُقَنْطَرَةِ » « 3 » هيچ منافاتى با قداست و ارزشى بودن آن ندارد ، زيرا همچنان كه اولاد و بنين در عين حال كه زينت و فتنه به حساب مىآيند ( و در آيات مزبور به آن اشاره شده است ) و نعمت و رحمت الهى نيز محسوب مىشوند و در روايات اسلامى بيان شده است ، اموال نيز در نگاه قرآن وسيلهء رشد جامعه و برپادارندهء مصالح آن محسوب مىگردند : « وَلَا تُؤْتُوا السُّفَهَاءَ أَمْوَالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ قِيَاماً » « 4 » و به جهت شرافت و قداستى كه دارد از آن به « مال اللَّه » « وَآتُوهُمْ مِّنْ مَّالِ اللَّهِ الَّذِى آتَاكُمْ » « 5 » و با عنوان « خير » « مَا أَنفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ . . . » « 6 » تعبير مىشود .
در نگاه قرآنى ، از مصاديق امدادهاى الهى ، امداد به مال است : « وَأَمْدَدْنَاكُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ » « 7 » ، چنانكه از جمله از بركات مترتّب بر استغفار در نصايح حضرت نوح ، همين امداد به مال شمرده شده است : « فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ . . . وَيُمْدِدْكُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ » « 8 » و در آيات فراوانى در كنار « انفس » وسيلهاى براى جهاد فى سبيل اللَّه و دفاع از دين حق به حساب آمده است :
« وَتُجَاهِدُونَ فِى سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ » « 9 » و شايد از همه مهمتر وسيلهاى براى تزكيه ، معرفى شده است :
« الَّذِى يُؤْتِى مَالَهُ يَتَزَكَّى » . « 10 »
در روايات اسلامى نيز از درهم و دينار به « خواتيم اللَّه فى ارضه » ( زينتهاى خداوند در زمين )
هامش
( 1 ) . انفال ، آيهء 28 .
( 2 ) . آل عمران ، آيهء 186 .
( 3 ) . آل عمران ، آيهء 14 .
( 4 ) . نساء ، آيهء 5 .
( 5 ) . نور ، آيهء 33 .
( 6 ) . بقره ، آيهء 215 .
( 7 ) . اسراء ، آيهء 6 .
( 8 ) . نوح ، آيهء 10 - / 12 .
( 9 ) . صف ، آيهء 11 و ر . ك : توبه ، آيهء 44 و 20 و انفال ، آيهء 72 و نساء ، آيهء 95 و . . . .
( 10 ) . ليل ، آيهء 18 .