شرح و تفسير اسباب جدايى دوستان
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه به يكى از عوامل مهم جدايى از دوست اشاره كرده ، مىفرمايد : « هنگامى كه مؤمن ، برادر باايمانش را به خشم آورد و شرمگين سازد مقدّمه جدايى از او را فراهم كرده است » ؛ (
إِذَا احْتَشَمَ الْمُؤْمِنُ أَخَاهُ فَقَدْ فَارَقَهُ
) . مرحوم سيد رضى ذيل اين حكمت ، احشام و حشمت را چنين تفسير مىكند ، مىگويد : « حشمه و أحشمه » يعنى او را به غضب آورد و بعضى گفتهاند :
او را شرمنده ساخت يا « احتشم » به معنى طلب شرمندگى است براى ديگرى و چنين كارى مقدمهء جدايى از اوست » ؛ (
قال الرضيُّ : يقال : حَشَمَهُ وأحْشَمَهُ إذا أغْضَبَه ، وقيل : أخْجَلَهُ « أو احْتَشَمَهُ » طَلَبَ ذلِكَ له و هوَ مَظَنَّةُ مُفارَقَتِه
) . آنچه سيد رضى گفته ، يكى از تفسيرهاى كلام حكيمانهء امام عليه السلام است ، بعضى از شارحان نهجالبلاغه تفسير ديگرى ذكر كردهاند كه بر اساس مفهوم ديگرى است كه براى حشمت گفتهاند و آن اينكه « حشمت » به معنى حفظ خودخواهى و تشخص دربرابر ديگران و برترىجويى در مقابل دوستان است و اين تعبير در مورد حشمت پادشاهان و امرا گفته شده كه در پشت پردههاى كاخها خود را مستور مىدارند و دربانها بر درهاى آن مىگمارند بهگونهاى كه مراجعهكنندگان نه قدرت مراجعه به آنها را دارند و نه گفتوگوى با آنها ، مگر در موارد نادر آن