و به آنچه در خانه وجود دارد كفايت كن اما اگر كسى را دعوت كردى از چيزى در خدمت به او فروگذار مكن همانگونه كه من در اين دو جلسه با تو رفتار كردم . سپس اين جمله را افزود : معناى مروت همين است . « 1 »
البته عمرو بن مسعده در جلسهء دوم مرتكب تكلف شده و مصداق كلام امام عليه السلام نيست ولى شايد هدف او اين بوده است كه كمبودها و اهانتهاى ظاهرى جلسهء اول را بدين وسيله جبران كند و از دل ميهمان خود بيرون سازد .
مرحوم علامهء شوشترى در شرح اين عبارت ، حديثى از ابن قتيبهء دينورى در عيون الاخبار نقل مىكند كه اين بحث را با آن حديث پايان مىدهيم . مىگويد :
مردى على عليه السلام را به مهمانى دعوت كرد . امام عليه السلام فرمود : «
نَأتِيكَ على أن لا تَتَكلَّف ما لَيسَ عِندَك ولا تَدَّخِرَ عنّا ما عِندَك وكانَ يقولُ : شَرُّ الإخوانِ مَن تُكلّفَ لَهُ
؛ ما دعوت تو را اجابت مىكنيم و نزد تو خواهيم آمد به شرط اينكه براى چيزى كه نزد تو نيست تكلف نكنى و از آنچه نزد توست دريغ نورزى » و مىفرمود :
« بدترينِ دوستان ، دوستى است كه براى او خود را به تكلف و مشقت بيندازى » . « 2 »
* * *
هامش
( 1 ) . شرح نهجالبلااغهء ابن ابىالحديد ، ج 20 ، ص 249 .
( 2 ) . شرح نهجالبلاغهء علامه شوشترى ، ج 13 ، ص 438 .