شرح و تفسير عدالت برتر است يا جود و بخشش ؟
اين گفتار حكيمانه و بسيار پرمعنا در پاسخ به سؤالى كه از امام عليه السلام پرسيده شد مطرح گرديد . سؤال كردند : « از اين دو كدام برترند : عدالت يا جود ؟ » ؛ (
وَسُئِلَ عليه السلام أَيُّهُمَا أَفْضَلُ الْعَدْلُ أَوِ الْجُودُ
) . شايد اين سؤال بهدنبال گفتگويى بوده كه در ميان بعضى از اصحاب آن حضرت واقع شده است . بعضى جود را مهمتر مىدانستند و بعضى عدل را ؛ قضاوت و داورى را خدمت امام عليه السلام آوردند و امام عليه السلام جواب بسيار جامع و حسابشدهاى داد ، فرمود : « عدل ، هرچيزى را در جاى خود قرار مىدهد ولى جود و بخشش آن را از مسيرش فراتر مىبرد ، ( اضافه بر اين ) عدالت ، قانونى است همگانى ولى جود و بخشش جنبهء خصوصى دارد بنابراين ، عدل ، شريفتر و برتر است » ؛ (
فَقال عليه السلام : العَدْلُ يَضَعُ الْأُمُورَ مَوَاضِعَهَا ، وَالْجُودُ يُخْرِجُهَا مِنْ جِهَتِهَا ، و الْعَدْلُ سَائِسٌ عَامٌّ ، وَالْجُودُ عَارِضٌ خَاصٌّ ، فَالْعَدْلُ أَشْرَفُهُمَا وَأَفْضَلُهُمَا
) . در واقع امام عليه السلام به دو نكتهء اساسى اشاره فرموده است : نخست اينكه نتيجهء عدالت اين است كه هر كسى در جامعه به حق خويش برسد و هرچيز در جاى خود باشد . اصولًا بعضى عدالت را چنين معنا كردهاند : «
وضع الشىء فى موضعه
؛ هرچيز را در جاى خود قرار دادن » .