اگر انسانها از كشور خويش دفاع مىكنند ، همسر و فرزند خود را دوست دارند ، براى حفظ آبروى خود مىكوشند ، همهء اينها سرچشمهاى در حب ذات دارد و اگر روزى اين علاقه از او برچيده شود نشاطِ حيات در او خاموش مىگردد و به موجودى عاطل و باطل تبديل مىشود .
ولى همين حب ذات اگر بهصورت افراطى درآيد بزرگترين بلاى جان انسان است و نتيجهء آن ، خودخواهى و خودپسندى و خودبرتربينى ، فراموش كردن ديگران ، توقعات بىجا ، نديدن صفات زشت در خويشتن و در نتيجه سقوط از مقام انسانيت است .
آنچه امام عليه السلام در جملهء مذكور به آن هشدار مىدهد اشاره به همين نكته است ، مىفرمايد : ممكن است حب ذات مانع از اين گردد كه عيوب خويشتن را ببينى ؛ مشاهده كن دربارهء ديگران چه مىگويى و چه امورى را بر آنان خرده مىگيرى و عيب مىدانى همان را براى خويش عيب و نقص بدان . اين در حقيقت راهى است براى فرار از آثار سوء حب ذات افراطى .
* * *
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 44
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٤