آنگاه امام عليه السلام در ادامهء اين سخن بهسراغ دو چيز مىرود كه آنها را غير حق مىنامد ، مىفرمايد : « طيره ( فال بد ) حق نيست و عدوى ( اثرگذارى كسى بر ديگرى در امور خرافى نيز ) حق نيست » ؛ (
وَالطِّيرَةُ لَيْسَتْ بِحَقٍّ ، وَالْعَدْوَى لَيْسَتْ بِحَقٍّ
) . اما « طِيرَة » به كسر طاء در اصل به معناى فال بد زدن است و چون اعراب بهوسيلهء پرندگان فال بد مىزدند اين واژه كه از مادهء طير است به معناى فال بد بهكار رفته ، در برابر « تفأل » كه به معناى فال نيك است . در قرآن مجيد نيز بهطور مكرر واژهء « طيره » در همين معنا بهكار رفته كه مشركان خرافىمسلك در برابر پيامبران الهى به اين حربه متوسل مىشدند تا روحيهء آنها را تضعيف كنند و يا مردم را از اطراف آنها پراكنده سازند . درمورد موسى عليه السلام و يارانش مىفرمايد :
« يَطَّيَّرُوا بِمُوسَى وَمَنْ مَّعَهُ » « 1 » هرگاه ناراحتى به فرعونيان مىرسيد آن را به شوم بودن موسى و همراهانش نسبت مىدادند .
در مورد قوم ثمود نيز مىفرمايد : « « قَالُوا اطَّيَّرْنَا بِكَ وَبِمَنْ مَّعَكَ » ؛ گفتند : ما به تو و كسانى كه با تو هستند فال بد مىزنيم و شما را شوم مىدانيم » « 2 » و پيامبر آنها صالح عليه السلام در جواب آنها گفت : « « قَالَ طَائِرُكُمْ عِنْدَ اللَّهِ بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ تُفْتَنُونَ » ؛ فال ( نيك و ) بد شما نزد خداست ( و همهء مقدّرات بهقدرت او تعيين مىگردد ) ؛ بلكه شما گروهى هستيد فريبخورده » .
و در جاى ديگر مىفرمايد : « « قَالُوا طَائِرُكُمْ مَّعَكُمْ » ؛ ( رسولان ) گفتند : « شومى شما از خودتان است » . « 3 »
به هر حال اين واژه به معناى فال بد است و در كلام امام عليه السلام نيز به معناى فال بد ذكر شده هرچند « طائر » گاه به معناى فال بد و گاه به معناى فال نيك و يا به
هامش
( 1 ) . اعراف ، آيهء 131 .
( 2 ) . نمل ، آيهء 47 .
( 3 ) . يس ، آيهء 19 .