و در صراط مستقيم به سوى خودش هدايت مىكند » .
آنگاه امام عليه السلام نشانههايى از اين گروه آلودهء به گناه را بيان مىكند كه بهوسيلهء آنها مىتوان آنان را شناخت .
نشانهء اوّل اينكه مىفرمايد : « پرسشكنندگان آنها درپى بهانهجويى و آزارند » ؛
( سَائِلُهُمْ مُتَعَنِّتٌ )
. آنها به قصد حلّ مشكلات و كاستن از مجهولات و پى بردن به حقايق ، سؤال نمىكنند ، بلكه سؤالشان حتّى از عالمان به صورت انحرافى و به قصد بهانهجويى و آزار طرف است .
نشانهء ديگر اينكه « پاسخگويندگان آنها نيز درپى توجيه و تكلّفند » ؛
( وَمُجِيبُهُمْ مُتَكَلِّفٌ )
. اشاره به اينكه عالِم آنها درپى پاسخگويى صحيح نيست ، بلكه آنچه را مطابق ميل خود مىبيند بر مبانى شرع و كتاب و سنت تحميل كرده و از طريق تفسير به رأى آنها را به مردم ارائه مىدهد و گاه ممكن است چيزى را نداند و بهجاى اينكه با صراحت بگويد نمىدانم ، با تكلّف مىخواهد پاسخى براى آن - هر چند نادرست - پيدا كند . هم پرسشكنندگان در مسير باطلند و هم پاسخگويان .
در گفتار حكيمانهء 320 نيز گذشت كه وقتى كسى مسئلهء پيچيدهاى را از آن حضرت پرسيد ، امام عليه السلام در پاسخ گفت : « براى بهدست آوردن آگاهى پرسش كنيد نه براى بهانهجويى و توليد دردسر ، چراكه نادانِ آمادهء يادگيرى شبيه عالم است و عالم و دانشمند خلافگو شبيه جاهل بهانهجوست » .
در نشانهء سوم مىفرمايد : « حتى برترين آنها از نظر فكر و انديشه به سبب حبّ و بُغض ، از رأى خود بازمىگردد » ؛
( يَكَادُ أَفْضَلُهُمْ رَأْياً يَرُدُّهُ عَنْ فَضْلِ رَأْيِهِ الرِّضَى وَالسُّخْطُ )
.
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 744
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٧٤٤