اين سخن را با ذكر بخش كوتاهى از حديث بسيار مشروحى از امام صادق عليه السلام پايان مىدهيم : يكى از ياران امام عليه السلام از آن حضرت دربارهء ايمان سؤال مىكند آن حضرت مىفرمايد :
« الْإِيمَانُ حَالاتٌ وَدَرَجَاتٌ وَطَبَقَاتٌ وَمَنَازِلُ فَمِنْهُ التَّامُّ الْمُنْتَهَى تَمَامُهُ وَمِنْهُ النَّاقِصُ الْبَيِّنُ نُقْصَانُهُ وَمِنْهُ الرَّاجِحُ الزَّائِدُ رُجْحَانُهُ قُلْتُ إِنَّ الْإِيمَانَ لَيَتِمُّ وَيَنْقُصُ وَيَزِيدُ قالَ نَعَمْ ؛
ايمان حالات و درجات و طبقات و منازلى دارد كه بعضى از آن كامل است و به منتهاى كمال رسيده است و بعضى ناقص است و نقصانش كاملًا آشكار است . بعضى رجحان دارد و در حال افزايش است . راوى مىگويد : از آن حضرت پرسيدم : آيا ايمان كم و زياد مىشود ؟
فرمود : آرى . ( و به يقين كم و زياد شدن آن براثر اعمال صحيح و غلط و اعمال نيك و بد است ) » . « 1 »
* * *
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 2 ، ص 34 ، ح 1