شرح و تفسير حكم زكات دين
امام عليه السلام در اين كلام فصيح و بليغ خود اشاره به يكى از احكام شرعى مربوط به زكات كرده ، مىفرمايد : « هرگاه انسان طلبى از كسى دارد كه نمىداند مىپردازد يا نه ( لازم نيست زكات آن را فوراً بپردازد ولى ) لازم است پس از وصول آن زكاتش را نسبت به تمام سالهاى گذشته ادا كند » ؛
( إِنَّ الرَّجُلَ إِذَا كَانَ لَهُ الدَّينُ الظَّنُونُ ، يَجِبُ عَلَيْهِ أَنْ يُزَكِّيَهُ ، لِمَا مَضَى ، إِذا قَبَضَهُ )
. تعبير به « وجوب » در كلام امام عليه السلام اشاره به استحباب مؤكد است ، همانگونه كه در موارد ديگرى نيز چنين تعبيرى دربارهء مستحبات مؤكد آمده است .
مرحوم سيّد رضى در ذيل اين حديث پرمعنا مىگويد : « ظَنون ، دِينى است كه صاحبش نمىداند آيا مىتواند آن را از بدهكار بگيرد يا نه . گويى گمانى دربارهء آن دارد ؛ از يكسو اميدوار است و از يكسو نااميد و اين از فصيحترين تعبيرات است . همچنين هر كارى كه انسان به دنبال آن مىرود و نمىداند پايانش به كجا مىرسد مصداق ظَنون است »
( فَالظُّنُونُ : الَّذي لا يَعْلَمُ صاحِبُهُ أَيَقْبِضُهُ مِنَ الَّذي هُوَ عَلَيْهِ أَمْ لا ، فَكَأَنَّهُ الَّذي يُظَنُّ بِهِ ، فَمَرَّةً يَرْجُوهُ وَمَرَّةً لا يَرْجُوهُ . وَهذا مِنْ أفْصَحِ الْكَلامِ ، وَكَذلِكَ كُلُّ أَمْرٍ تَطْلُبُهُ وَلا تَدْري عَلى أيّ شَيْءٍ أنْتَ مِنْهُ فَهُوَ ظَنُونٌ ، وَعَلى ذلِكَ قَوْلُ لِلْأَعْشى : )
. سپس مىافزايد : « و بر همين اساس گفتار ( شاعر معروف ) اعشى است آنجا