شگفت اينكه بعضى به جاى « سلام » ، « اسلام » ذكر كردهاند « 1 » در حالى كه در هيچيك از نسخ نهجالبلاغه اين واژه نيامده ، هرچند در غررالحكم به جاى « سلام » ، « اسلام » آمده است « 2 » ، بنابراين تكيه بر يك احتمال نادر ، مناسب تفسير كلام امام عليه السلام نيست به خصوص اينكه اگر به جاى « سلام » ، « اسلام » بود مىبايست در آغاز اين سخن و به دنبال « فَرَضَ اللَّهُ الْإيمانَ تَطْهيراً مِنَ الشّرْكِ » ذكر شود .
19 . « و امامت را براى نظم و نظام امت قرار داد » ؛
( وَالْأَمَامَةَ نِظَاماً لِلْأُمَّةِ )
. هرچند در نسخهء صبحى صالح در اينجا واژهء « الامانة » آمده ولى در بسيارى از نسخ نهجالبلاغه به جاى آن « الامامة » است و در كتاب تمام نهجالبلاغه نيز « الامامة » آمده است . در غررالحكم نيز به همين صورت است . حتى در شرح ابن ابى الحديد نيز « الامامة » ذكر شده است و همان را نيز تفسير كرده است . به يقين تعبير « نِظاماً لِلْأُمَّةِ » و به دنبال آن « وَالطّاعَةِ تَعْظيماً لِلْامامَةِ » تناسبى با امامت دارد نه امانت و در واقع دو جملهء اخير ( نوزدهم و بيستم ) به منزلهء ضمانت اجرايى براى هجده جملهء پيشين است . به هر حال شك نيست كه اگر حكومت عادلى بر كار نباشد و امامت به معناى صحيح پياده نشود ، نظم امت به هم مىريزد ، ظالمان بر مظلومان چيره مىشوند و فاسدان و مفسدان پستهاى حساس را در اختيار مىگيرند و بيتالمال مسلمانان به غارت مىرود و ناامنى همه جا را فرا مىگيرد كه تاريخ معاصر و گذشته ، نمونههاى فراوانى از آن را به ما ارائه داده است .
در خطبهء بانوى اسلام فاطمهء زهرا عليها السلام نيز تعبيرى شبيه به اين ديده مىشود ، مىفرمايد :
« وَطَاعَتَنَا نِظَاماً لِلْمِلَّةِ وَإِمَامَتَنَا أَمَاناً مِنَ الْفُرْقَةِ ؛
خداوند اطاعت از ما را سبب نظام امت قرار داده و پيشوايى ما را سبب جلوگيرى از
هامش
( 1 ) . شرح نهجالبلاغهء ابن ميثم بحرانى ، ج 5 ، ص 367
( 2 ) . غررالحكم ، ص 177 ، ح 3376