زندگى دنيا آميخته با انواع مشكلات است مخصوصاً براى رسيدن به مقامات و الا مشكلات بيشترى را بايد تحمل كرد و نازپروردگان متنعم به جايى نمىرسند .
نازپرورده تنعّم نبرد راه به دوست * عاشقى شيوهء رندان بلاكَش باشد
مرحوم مغنيه در شرح اين جمله مىگويد : كسى كه بارهاى سنگين مردم را بر دوش كشد مردم او را بر سر خود مىنشانند و او را اهل رهبرى و رياست مىبينند ، دين و رنگ و نَسَبش هر چه باشد ولى كسانى كه مردم از آنها بهرهمند نمىشوند به آنها همانند موجودى نگاه مىكنند كه هيچ ثمرهاى ندارد ، هر چند دنيا را از علم و دانش خود پر كند . « 1 »
در حديثى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم :
« ثَلاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ كانَ سَيّداً كَظْمُ الْغَيْظِ وَالْعَفْوُ عَنِ الْمُسيءِ وَالصّلَةُ بِالنَّفْسِ وَالْمالِ
؛ سه چيز است در هر كس باشد رياست و سرورى پيدا مىكند : فرو بردن خشم و عفو خطاكاران و خدمات و جانى و مالى به ديگران » . « 2 »
در حديث مشروحى كه امام كاظم عليه السلام خطاب به « هشام بن حَكَم » مسائل مهمى را بيان فرموده و مرحوم كلينى آن را در صدر جلد اول كتاب كافى قرار داده است در بخشى از آن مىخوانيم كه امام عليه السلام مىفرمايد :
« يَا هِشَامُ إِنَّ الْعَاقِلَ نَظَرَ إِلَى الدُّنْيَا وَإِلَى أَهْلِهَا فَعَلِمَ أَنَّهَا لَاتُنَالُ إِلَّا بِالْمَشَقَّةِ وَنَظَرَ إِلَى الْآخِرَةِ فَعَلِمَ أَنَّهَا لَاتُنَالُ إِلَّا بِالْمَشَقَّةِ فَطَلَبَ بِالْمَشَقَّةِ أَبْقَاهُمَا
؛ اى هشام ! عاقل نظرى به دنيا و اهلش افكند و دانست آن را جز با مشقت نمىتوان به دست آورد و نگاهى به آخرت كرد و دانست آن نيز جز با مشقت به دست نمىآيد از اين رو با تحمل مشقت ، آن را كه بقاى بيشترى داشت ( آخرت ) طلب نمود » . « 3 »
در حديثى كه در مستدرك الوسائل از امام صادق عليه السلام نقل شده ، آمده است :
هامش
( 1 ) . شرح نهجالبلاغهء مغنيه ، ج 4 ، ص 351 .
( 2 ) . بحارالانوار ، ج 75 ، ص 230 .
( 3 ) . كافى ، ج 1 ، ص 18 .