العبادة
؛ عرض كردند : شيرينى عبادت چيست ؟
« قالَ : التَّواضُعُ
؛ فرمود : تواضع است » . « 1 »
در بحارالانوار آمده است كه حضرت مسيح عليه السلام مىفرمود :
« بِالتَّواضُعِ تُعْمَر الْحِكْمَةُ لا بِالتَّكَبُّرِ وَكَذلِكَ فِى السَّهْلِ يَنْبُتُ الزَّرْعُ لا فِي الْجَبَلِ
؛ بوسيلهء تواضع علم و دانش آباد مىشود نه با تكبر ، همانگونه كه زراعت در زمين نرم و هموار مىرويد نه بر كوههاى ( بلند ) » . « 2 »
در روايات اسلامى نشانه هايى براى تواضع ذكر شده است ؛ از جمله در حديثى از امام باقر عليه السلام مىخوانيم :
« التَّواضُعُ الرّضا بِالْمَجْلِسِ دُونَ شَرَفِهِ وَأنْ تُسَلّمَ عَلى مَنْ لَقيتَ وَأنْ تَتْرُكَ الْمِراءَ وَإنْ كُنْتَ مُحِقّاً
؛ تواضع آن است كه به كمتر از جايگاه شايستهء خود در مجلس قانع باشى و هر كس را ملاقات كردى به او سلام كنى و مشاجره را با ديگران رها سازى ، هر چند حق با تو باشد » . « 3 »
اين سخن را با حديثى از رسول خدا پايان مىبريم آنجا كه فرمود :
« إنَّ أحَبَّكُمْ إلَىَّ وَأَقْرَبَكُمْ مِنّي يَوْمَ الْقِيامَةِ مَجْلِساً أَحْسَنُكُمْ خُلُقاً وَأشَدُّكُمْ تَواضُعاً وَإنّ أبْعَدَكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ مِنّي الثَّرْثارُونَ وَهُمُ الْمُسْتَكْبِرُونَ
؛ محبوبترين شما نزد من و نزديكترين شما به من در روز قيامت كسى است كه از همه اخلاقش بهتر و از همه متواضعتر باشد و دورترين شما از من روز قيامت مستكبرانند » . « 4 »
در پنجمين نكتهء حكيمانه مىفرمايد : « با پذيرش هزينهها ( و رنجها ومشكلات ) عظمت وسرورى حاصل مىگردد » ؛
( وَبِاحْتِمَالِالْمُؤَنِ يَجِبُالسُّؤْدَدُ )
. « مُؤَن » جمع « مؤنه » به معناى هزينه و « سُؤْدَد » به معناى بزرگى و سرورى است .
هامش
( 1 ) . محجة البيضاء ، ج 6 ، ص 222 .
( 2 ) . بحارالانوار ، ج 72 ، ص 121 .
( 3 ) . همان ، ج 75 ، ص 176 .
( 4 ) . همان ، ج 68 ، ص 385 ، ح 26 .