إبْليسَ يَسْلَمُ عَلَى اللَّهِ بِمِثْلِ مَعْصِيَتِهِ
؛ بنابراين چه كسى بعد از ابليس به سبب معصيتى همانند او مىتواند سالم بماند ؟ » .
قرآن مجيد نيز تكبر را سرچشمهء كفر و مجادلهء در آيات پروردگار معرفى كرده مىفرمايد : « إِنَّ الَّذِينَ يُجَادِلُونَ فِى آيَاتِ اللَّهِ بِغَيْرِ سُلْطَانٍ أَتَاهُمْ إِنْ فِى صُدُورِهِمْ إِلَّا كِبْرٌ مَّا هُمْ بِبَالِغِيهِ » ؛ كسانى كه در آيات خداوند بدون دليلى براى آنها آمده باشد ستيزهجويى مىكنند ، در سينههايشان فقط تكبّر ( و غرور ) است و هرگز به خواستهء خود نخواهند رسيد » . « 1 »
همچنين ، تكبر سرچشمهء گناهان زياد ديگرى مىشود كه بحث پيرامون آن به درازا مىكشد . « 2 » و شبيه همين فراز از كلام حكمتآميز در كلام 454 نيز خواهد آمد .
سپس امام عليه السلام در سومين موضوعى كه از آن در شگفتى فرو رفته مىفرمايد :
« از كسى كه در خدا شك مىكند در شگفتم در حالى كه خلق او را مىبيند ( و مىتواند از هر مخلوق كوچك و بزرگ ، ساده و پيچيده به ذات پاك آفريدگار پى ببرد ) » ؛
( وَعَجِبْتُ لِمَنْ شَكَّ فِي اللَّهِ ، وَهُوَ يَرَى خَلْقَ اللَّهِ )
. آرى عالم هستى سراسر آيينهء وجود حق است و مخلوقات بديع و عجيب و اسرارآميز و جالب هر كدام به تنهايى براى پىبردن به وجود آن مبدأ عالم و قادر كافى است . به ويژه در عصر و زمان ما كه علوم گسترش پيدا كرده و شگفتىهاى بسيار بيشترى از عالم خلقت نمايان گشته ، خدا شناسى از هر زمانى آسانتر است .
در هر گوشه و كنار از جهان ، در گياهان ، حيوانات وحش ، پرندگان ، ماهيان درياها ، ساختمان بدن انسان و گياهان ذرهبينى آثار عظمت او به روشنى ديده مىشود و راه را براى خداشناسى هموار مىسازد .
هامش
( 1 ) . مؤمن ، آيهء 56 .
( 2 ) . براى توضيح بيشتر به كتاب اخلاق در قرآن ، ج 2 ، ص 20 به بعد مراجعه كنيد .