از سويى ديگر در روز قيامت بايد در صف اغنيا بايستند و حساب اموال خود را پس دهند در حالى كه در دنيا از نظر زندگى در صف فقيران بودند ؛ يعنى مشكلات غنا را دارند ؛ ولى از مواهب آن بىبهرهاند . آيا زندگى چنين اشخاصى شگفتآور و تعجببرانگيز نيست ؟ آيا مىشود اينگونه افراد را در زمرهء عاقلان دانست ؟ نه تنها امام عليه السلام كه عقل كل است از زندگى آنان تعجب مىكند ، بلكه هر انسان عاقلى گرفتار شگفتى مىشود .
ممكن است كسانى بگويند : اين دربارهء بخيلانى است كه حتى دربارهء خود بخل مىورزند ؛ اما بخيلانى كه بخلشان متوجه ديگران است و خودشان زندگى مرفهى دارند مشمول اين سخن نيستند ؛ ولى تجربه نشان داده كه غالب بخيلان به خويشتن نيز بخيلاند .
بخل از صفات بسيار زشتى است كه در آيات و روايات اسلام نكوهش فوقالعادهاى از آن شده از جمله در حديثى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم :
« الْبَخيلُ بَعيدٌ مِنَ اللَّهِ ، بَعيدٌ مِنَ النّاسِ ، قَريبٌ مِنَ النّارِ
؛ بخيل از خدا دور است و از مردم دور و به آتش دوزخ نزديك است » . « 1 »
در كتاب فقه الرضا آمده است :
« إيّاكُمْ وَالْبُخْلُ فَإِنَّهُ عاهَةٌ لا يَكُونُ فى حُرّ وَلا مُؤمِنٍ إنَّهُ خِلافُ الْإيمانِ
؛ از بخل بپرهيزيد كه نوعى آفت است كه نه در افراد آزاده و نه در صاحبان ايمان است زيرا بخل مخالف ايمان است . ( شخص بخيل ايمان محكمى به جود و سخا و عطاى خداوند ندارد ) » . « 2 »
در حديثى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم :
« مَنْ بَرِءَ مِنَ الْبُخْلِ نالَ الشَّرَفَ
؛ كسى كه از بخل دورى كند به شرافت و بزرگى نائل مىشود » . « 3 »
امام عليه السلام در دومين مورد شگفتى مىفرمايد : « از متكبرى كه ديروز نطفهاى
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 70 ، ص 308 ، ح 37 .
( 2 ) . همان ، ج 75 ، ص 346 .
( 3 ) . همان ، ص 229 ، ح 107 .