باعث عزت و دومى سبب ذلت است .
در حديث كوتاه و پرمعنايى از امام باقر عليه السلام خطاب به يكى از اصحاب خاصّش مىخوانيم : « اگر در خواست كننده مىدانست در سؤال و درخواست چه ( ذلت و حقارتى ) وجود دارد هيچ كس از ديگرى تقاضايى نمى كرد و اگر كسى كه دستِدهنده دارد مىدانست در بخشش چه ( افتخار و فضيلتى ) وجود دارد احدى تقاضاى ديگرى را رد نمىكرد » ؛
( لَوْ يَعْلَمُ السَّائِلُ مَا فِي الْمَسْأَلَةِ مَا سَأَلَ أَحَدٌ أَحَداً وَلَوْ يَعْلَمُ الْمُعْطِي مَا فِي الْعَطِيَّةِ مَا رَدَّ أَحَدٌ أَحَداً )
. « 1 »
در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم كه مىگويد : رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود :
« إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَحَبَّ شَيْئاً لِنَفْسِهِ وَأَبْغَضَهُ لِخَلْقِهِ أَبْغَضَ لِخَلْقِهِ الْمَسْأَلَةَ وَأَحَبَّ لِنَفْسِهِ أَنْ يُسْأَلَ
؛ خداوند متعال چيزى را براى خود دوست مىدارد و براى بندگانش مبغوض مىشمارد ؛ براى بندگان سؤال و درخواست ( از يكديگر ) را مبغوض شمرده و براى خودش سؤال كردن بندگان را محبوب مىداند » . « 2 »
همچنين از امام صادق عليه السلام در حديث پرمعناى ديگرى مىخوانيم كه گروهى از طائفه انصار نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله آمدند و سلام كردند و حضرت به آنها پاسخ گفت . عرض كردند : اى رسول خدا ! ما حاجتى از شما مىخواهيم . پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : بگوييد . عرض كردند : حاجت ما بسيار بزرگ است فرمود : بگوييد چيست ؟ عرض كردند : بهشت را براى ما نزد پروردگارت تضمين كن . پيامبر صلى الله عليه و آله سر به زير افكند و با چوبدستى كه در دست داشت بر زمين زد سپس سر را بلند كرد و فرمود :
« أَفْعَلُ ذَلِكَ بِكُمْ عَلَى أَنْ لَاتَسْأَلُوا أَحَداً شَيْئاً
؛ من اين كار را براى شما انجام مى دهم به شرط اينكه درخواستى از هيچ كس ( در زندگى خود ) نكنيد » .
امام عليه السلام فرمود : از آن به بعد آنها حتى هنگامى كه به مسافرت مىرفتند اگر
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 4 ، ص 20 ، ح 2 .
( 2 ) . همان ، ح 4 .