فَرَّطْتُ فِي جَنْبِ اللَّه »
. « 1 »
18 . « ( از كسانى مباش كه ) در گفتار به خود مىنازد و در عمل بسيار كوتاهى مىكند » ؛
( فَهُوَ بِالْقَوْلِ مُدِلٌّ ، وَمِنَ الْعَمَلِ مُقِلٌّ )
. « مُدِلّ » يعنى مغرور و مسرور و كسى كه به اعمال خود مىنازد .
مضمون اين سخن ، در اوصاف پيش آمد ولى امام عليه السلام با قدرتى كه در فصاحت و بلاغت داشته گاه مطلبى را لازم و ضرورى مىبيند با تعبيرات گوناگون كه هر كدام جديد و تازه است بيان فرمايد .
در حديث جالبى كه در كتاب شريف كافى آمده است مىخوانيم امام صادق عليه السلام فرمود : عالمى به نزد عابدى آمد . به او گفت : نمازت چگونه است ؟
عابد ( از روى غرور و ناز ) گفت : آيا مثل منى از نمازش سؤال مىشود ؟ من از فلان زمان ( از ساليان دراز ) عبادت خدا مىكردهام . عالم گفت : گريهء تو چگونه است ؟ باز ( مغرورانه ) گفت : چنان گريه مىكنم كه اشكهايم جارى مىشود . عالم به او گفت :
« فَإِنْ ضَحِكَكَ وَأَنْتَ خَائِفٌ أَفْضَلُ مِنْ بُكَائِكَ وَأَنْتَ مُدِلٌّ إِنَّ الْمُدِلَّ لَا يَصْعَدُ مِنْ عَمَلِهِ شَيْءٌ
؛ اگر بخندى و از اعمالت ترسان باشى برتر از اين است كه گريه كنى در حالى كه به اعمال خود مغرورى و به آن مىنازى ، زيرا شخصى كه از اعمال خود مغرور و مسرور است چيزى از اعمالش به سوى قرب خدا بالا نمىرود » . « 2 »
19 . « ( از كسانى مباش كه ) براى دنياى فانى ، تلاش و كوشش فراوان دارد ولى براى آخرت باقى مسامحهكار است » ؛
( ينَافِسُ فِيمَا يَفْنَى ، وَيسَامِحُ فِيمَا يبْقَى )
. « منافسة » يعنى پيشى گرفتن بر ديگران .
تعبير به « ما يَفنى » اشاره به دنياى فانى است ، همانگونه كه « ما يَبقى » اشاره به
هامش
( 1 ) . محاسن برقى ، ج 1 ، ص 120 ، ح 134 .
( 2 ) . كافى ، ج 2 ، ص 313 ، ح 5 .