مىشوند و از يك دانه هزار دانه مىرويد ؛ ولى بخشى از علوم نيز بوده است كه بدون كم و كاست از پيامبر صلى الله عليه و آله به على عليه السلام منتقل شده است .
در دومين وصف مىفرمايد : « علم و دانش با حقيقتِ بصيرت به آنها روى آورده است » ؛
( هَجَمَ بِهِمُ الْعِلْمُ عَلَى حَقِيقَةِ الْبَصِيرَةِ )
. البته بصيرت و بينش مراتب و مراحلى دارد ؛ ولى اين گروه از اولياء الله به حد والاى آن رسيدند .
تعبير به « هجم » ممكن است اشاره به اين باشد كه علوم آنها اكتسابى نيست بلكه الهامى است از سوى پروردگار كه از آنها به هجوم تعبير شده است . مرحوم علامهء مجلسى در تفسير اين جمله مىنويسد : تعبير به هجوم در اينجا اشاره به اين است كه خداوند « علم لدنّى » را نسبت به حقائق اشيا دفعتاً به آنها تعليم داده و حجابها و پردهها را كنار زده و حقايق را بر آنها مكشوف ساخته است . « 1 »
در سومين وصف مىفرمايد : « آنها روح يقين را لمس كردهاند » ؛
( وَبَاشَرُوا رُوحَ الْيَقِينِ )
. مىدانيم يقين مراتبى دارد : علم اليقين ، عين اليقين و حق اليقين . علم اليقين آن است كه انسان از دلائل مختلف به چيزى ايمان آورد ؛ مانند كسى كه با مشاهدهء دود از فاصلهء دور ، به وجود آتش ايمان پيدا كند . عين اليقين در جايى است كه انسان به مرحلهء شهود برسد و با چشم خود مثلا آتش را از نزديك مشاهده كند .
حق اليقين مرتبهء فراتر از آن و به اين معناست كه مثلًا انسان ، آتش را با دست خود لمس كند و يا موجودى همچون آهن كه وارد آتش مىشود و صفات آن را به خود مىگيرد و به صورت بخشى از آن در مىآيد كه اين بالاترين مرحلهء يقين است . اولياى الهى كه اميرمؤمنان على عليه السلام در اين گفتار نورانىاش مىفرمايد : « آنها روح اليقين را لمس كردهاند » داراى همين مرحلهء از يقين هستند .
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 22 ، ص 461 .