دربارهء گروه دوم در داستان جنگ احزاب مىفرمايد : « « وَيَسْتَأْذِنُ فَريقٌ مِّنْهُمُ النَّبِيَّ يَقُولُونَ إِنَّ بُيُوتَنا عَوْرَةٌ وَما هِىَ بِعَوْرَةٍ إِنْ يُريدُونَ إِلَّا فِراراً » ؛ و گروهى از آنها از پيامبر اجازهء ( بازگشت ) مىخواستند و مىگفتند : خانههاى ما بىحفاظ است در حالى كه بى حفاظ نبود آنها فقط مىخواستند ( از جنگ ) فرار كنند » . « 1 »
دربارهء گروه سوم مىفرمايد : « « فَرِحَ الْمُخَلَّفُونَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلافَ رَسُولِ اللَّهِ وَكَرِهُوا أَنْ يُجاهِدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِى سَبيلِ اللَّه » ؛ تخلف كنندگان ( از جنگ تبوك ) از مخالفت با پيامبر خدا و كناره گيرى از جهاد خوشحال شدند ؛ و خوش نداشتند كه با مال و جان خود در راه خدا جهاد كنند » . « 2 »
آنگاه امام عليه السلام براى خود دعايى از سوز دل مىكند و عرضه مىدارد : « از خدا تقاضا مىكنم كه براى نجات من از ميان اينگونه افراد به زودى گشايشى قرار دهد ( و مرا از آنها برهاند ) » ؛
( أَسْأَلُ اللَّهَ تَعَالَى أَنْ يَجْعَلَ لِي مِنْهُمْ فَرَجاً عَاجِلًا ) .
در تأكيد اين خواستهء خود مىفرمايد : « به خدا سوگند اگر علاقهء من به هنگام پيكار با دشمن به شهادت نبود و خود را براى مرگ در راه خدا آماده نساخته بودم ، دوست داشتم حتى يك روز با اين مردم روبهرو نشوم و هرگز آنها را ملاقات نكنم » ؛
( فَوَ اللَّهِ لَوْ لَاطَمَعِي عِنْدَ لِقَائِي عَدُوِّي فِي الشَّهَادَةِ ، وَتَوْطِينِي « 3 »
نَفْسِي عَلَى الْمَنِيَّةِ ، لَأَحْبَبْتُ أَلَّا أَلْقَى مَعَ هَؤُلاءِ يَوْماً وَاحِداً وَلَا أَلْتَقِيَ بِهِمْ أَبَداً ) .
نامردمى آن مردمان به جايى رسيده بود كه امام عليه السلام با آن صبر و حوصلهاى كه بيست و پنج سال در گوشهء خانه ماند همچون كسى كه استخوان در گلويش باشد و خاشاك در چشمش و همه را تحمل كرد ؛ ولى طىّ اين مدت به قدرى در فشار
هامش
( 1 ) . احزاب ، آيهء 13 .
( 2 ) . توبه ، آيهء 81 .
( 3 ) . « توطين » به معناى آماده ساختن ، از ريشهء « وطن » بر وزن « بطن » به معناى وطن گزيدن گرفته شده و از آنجاكه هر كس كه در محلى سكنا مىگزيند خود را آماده براى زيستن در آنجا مىكند ، توطين به معناى آماده سازى آمده است .