جمع باشند ، هر چند تفسير نخست مناسبتر به نظر مىرسد .
بيستم . « و نه هر فرصتى مورد استفاده قرار مىگيرد » ؛ ( وَ لَا كُلُّ فُرْصَةٍ تُصَابُ ) .
يعنى اگر فرصتى از دست تو رفت زياد غمگين نباش ، زيرا گاه فرصت چنان غافلگيرانه است كه انسان موفق به بهرهگيرى از آن نمىشود ، هر چند بايد نهايت كوشش را براى استفادهء از فرصتها به خرج داد و اگر مردم مىتوانستند از همهء فرصتها بدون فوت وقت استفاده كنند چهرهء زندگى بشر بسيار با وضع فعلى متفاوت بود .
اين كلام نورانى درس بزرگى به ما مىدهد ، زيرا بسيار ديدهايم افرادى يك عمر براى فرصتى كه از دست دادهاند غصه مىخورند و مىگويند : اگر فلان روز فلان كار را كرده بوديم چنين و چنان مىشد و اى كاش بيدار بوديم و اين فرصت را از دست نمىداديم . آنها به جاى اينكه به آينده بپردازند دائما اندوه گذشته را مىخورند .
بيست و يكم . امام عليه السلام در اين توصيهء خود به موضوع مهم ديگرى اشاره كرده و مىفرمايد : « گاه مىشود كه شخص بينا به خطا مىرود و نابينا به مقصد مىرسد » ؛ ( وَ رُبَّمَا أَخْطَأَ الْبَصِيرُ قَصْدَهُ ، وَ أَصَابَ الْأَعْمَى رُشْدَهُ ) .
اشاره به اينكه در مورد كارهاى افراد آگاه نيز بينديش و مپندار هميشه آنها بدون ارتكاب خطا راه صواب را مىپويند . و نيز دربارهء كارهاى ناآگاهان بينديش و نپندار كه هميشه آنها راه خطا را مىپويند . اى بسا بر اثر عواملى به نتيجهء مطلوبى برسند كه بينايان نرسيدهاند .
در روايتى از امام على بن موسى الرضا عليهما السلام مىخوانيم كه از پدرانش از جدش رسول خدا صلى الله عليه و آله چنين نقل كرد : « كَلِمَتَانِ غَرِيبَتَانِ فَاحْتَمِلُوهُمَا كَلِمَةُ حِكْمَةٍ مِنْ سَفِيهٍ فَاقْبَلُوهَا وَ كَلِمَةُ سَفَهٍ مِنْ حَكِيمٍ فَاغْفِرُوهَا ؛ دو سخن شگفتآور است : سخن حكمت آميزى كه از سفيهى صادر شود آن را بپذيريد و سخن سفيهانهاى كه از
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 681
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٦٨١