هجدهم . حضرت در اين توصيهء پربار خود مىفرمايد : « گاه نوميدى نوعى رسيدن به مقصد است در آنجا كه طمع موجب هلاكت مىشود » ؛ ( قَدْ يَكُونُ الْيَأْسُ إِدْرَاكاً ، إِذَا كَانَ الطَّمَعُ هَلَاكاً ) .
اشاره به اينكه گاه انسان ، پيوسته براى رسيدن به مقصدى تلاش و كوشش مىكند و طمع دارد به آن دست يابد در حالى كه خدا مىداند شر او در آن است ، لذا او را مأيوس و محروم مىسازد در اينجا گر چه ظاهراً او به هدف نرسيده ولى در واقع هدف كه سلامت و حفظ منافع است براى او حاصل شده است ، بنابراين هميشه نبايد يأس و نوميدى را شكست و زيان محسوب داشت بلكه در بسيارى از موارد پيروزى و موفقيت است .
نوزدهم . « چنان نيست كه هر عيب پنهانى آشكار شود » ؛ ( لَيْسَ كُلُّ عَوْرَةٍ تَظْهَرُ ) .
در تفسير اين جمله احتمالاتى است : نخست اينكه اگر افرادى را ظاهراً بىعيب دانستيد زياد به وضع ظاهرى آنها مغرور نشويد ، زيرا ممكن است عيوب پنهانى داشته باشند كه بر شما ظاهر نگرديده است ، بنابراين احتياط را در هر حال از دست ندهيد . اين تفسير را جمعى از شارحان نهجالبلاغه پذيرفتهاند .
ديگر اينكه انسان اگر ظاهراً خودش را بىعيب ديد نبايد مغرور شود ، چرا كه بسيارى از عيوب است كه جز با تأمل و تفكر آشكار نمىشود همان گونه كه در حالات بعضى از بزرگان گفتهاند كه بعد از مثلًا سى سال ناگهان بر اثر پيشامدى به بعضى از عيوب خود واقف شدند .
احتمال سومى نيز در اينجا وجود دارد و آن اينكه اگر عيوبى داشتى و خود را نسبت به ديگران معيوبتر ديدى ، نگران نباش و در اصلاح خويش بكوش ، زيرا ديگران هم غالباً عيوبى دارند كه در پنهان داشتن آن مىكوشند .
البته اين تفسيرها با هم تضادى ندارند و ممكن است هر سه در مفهوم جمله
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 680
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٦٨٠