باشى . نكند ناگهان بر تو وارد شود و مغلوبت سازد » ؛ ( يَا بُنَيَّ أَكْثِرْ مِنْ ذِكْرِ الْمَوْتِ ، وَ ذِكْرِ مَا تَهْجُمُ عَلَيْهِ ، وَ تُفْضِي بَعْدَ الْمَوْتِ إِلَيْهِ ، حَتَّى يَأْتِيَكَ وَ قَدْ أَخَذْتَ مِنْهُ حِذْرَكَ « 1 » ، وَ شَدَدْتَ لَهُ أَزْرَكَ « 2 » ، وَ لَا يَأْتِيَكَ بَغْتَةً فَيَبْهَرَكَ ) . « 3 »
اين واقعيّتى روشن است كه غالب مردم از آن غافلاند . همه مىدانند براى عمر انسان تاريخ معينى در ظاهر تعيين نشده و هر لحظه و هر زمان بر اثر حوادث بيرونى ، فردى يا جمعى يا حوادث درونى ( بيمارىهاى ناگهانى ) ممكن است انسان از دنيا چشم بپوشد و بسيارند كسانى كه اين حقيقت را مىدانند و مىبينند و از آن غافل مىشوند . گاه در لحظاتى كه در مجالس يادبود عزيزان از دست رفته شركت مىكنند ، در فكر فرو مىروند و شايد تصميماتى جهت آمادگى براى اين سفر مىگيرند ؛ ولى از مجلس كه خارج شدند به دست فراموشى سپرده مىشود .
امام عليه السلام در اينجا تأكيد مىفرمايد كه اين واقعيّت عينى و قطعى را فراموش مكن و براى استقبال از مرگ آماده باش و از آن بترس كه غافلگير شوى و بدون آمادگى چشم از جهان فرو بندى .
در خطبهء 114 در كلام ديگرى از امام عليه السلام نيز خوانديم « فَبَادِرُوا الْعَمَلَ وَ خَافُوا بَغْتَةَ الْأَجَلِ ؛ به انجام اعمال صالح مبادرت ورزيد و از فرا رسيدن ناگهانى پايان عمر بترسيد . »
در ديوان منسوب به امير مؤمنان على عليه السلام نيز اشعار پر معنايى در اين زمينه آمده است از جمله .
هامش
( 1 ) . « حذر » به معناى پرهيز كردن و مراقبت در برابر خطرات است .
( 2 ) . « ازر » در اصل از « ازار » به معناى لباس ، . مخصوصا لباسى كه بند آن به كمر بسته مىشود ، گرفته شده و به همين مناسبت به قوت و قدرت اطلاق مىگردد .
( 3 ) . « يبهر » از ريشهء « بهر » بر وزن « بحر » به معناى غلبه كردن و مبهوت ساختن گرفته شده است .