خدا استفاده كنند باز هم مايهء حسرت آنهاست ، چرا كه زحمتش را آنها كشيدند و ثوابش را ديگران بردند ، همان گونه كه در روايات اسلامى به آن اشاره شده است .
امام صادق عليه السلام در تفسير آيهء شريفهء « كَذلِكَ يُريهِمُ اللَّهُ أَعْمالَهُمْ حَسَراتٍ عَلَيْهِمْ ؛ خداوند اين چنين اعمال آنها را به صورتى حسرتآور به آنان نشان مىدهد » « 1 » مىفرمايد : « قَالَ هُوَ الرَّجُلُ يَدَعُ مَالَهُ لَا يُنْفِقُهُ فِي طَاعَةِ اللَّهِ بُخْلًا ثُمَّ يَمُوتُ فَيَدَعُهُ لِمَنْ يَعْمَلُ فِيهِ بِطَاعَةِ اللَّهِ أَوْ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ فَإِنْ عَمِلَ بِهِ فِي طَاعَةِ اللَّهِ رَآهُ فِي مِيزَانِ غَيْرِهِ فَرَآهُ حَسْرَةً وَ قَدْ كَانَ الْمَالُ لَهُ وَ إِنْ كَانَ عَمِلَ بِهِ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ قَوَّاهُ بِذَلِكَ الْمَالِ حَتَّى عَمِلَ بِهِ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ ؛ منظور از اين آيه كسى است كه مال فراوانى از خود به يادگار مىگذارد كه بر اثر بخل ، در راه خدا انفاق نمىكند . سپس مىميرد و آن را براى ديگرى مىگذارد كه در طريق اطاعت خداوند يا معصيت او هزينه مىكند كه اگر در راه طاعت خدا عمل كرده ، آن شخص مال خود را در ترازوى عمل ديگرى مىبيند و مايهء حسرت او مىشود در حالى كه زحمت مال را او كشيده بود و اگر با آن معصيت خدا كند آن شخص به وسليهء مالش كمك به معصيت به خداوند متعال كرده است ( و باز هم مايهءحسرت اوست ) » . « 2 »
سرانجام در چهارمين توصيه مىفرمايد : « هر گاه ( به لطف الهى ) به راه راست هدايت يافتى ( شكر پروردگار را فراموش مكن و ) در برابر پروردگار خود كاملا خاضع و خاشع باش » ؛ ( وَ إِذَا أَنْتَ هُدِيتَ لِقَصْدِكَ فَكُنْ أَخْشَعَ مَا تَكُونُ لِرَبِّكَ ) .
اشاره به اينكه همهء نعمت هاى الهى در خور شكر است و چه نعمتى از اين بزرگتر كه انسان ، راه هدايت را به لطف پروردگار پيدا كند با اينكه گروههاى زيادى در بيراههها سرگردان مىشوند و شكر هر نعمتى متناسب با همان نعمت است .
شكر هدايت ، خضوع در پيشگاه پروردگار و اطاعت اوامر و نواهى اوست .
هامش
( 1 ) . بقره ، آيهء 167 .
( 2 ) . كافى ، ج 4 ، ص 42 ، ح 2 .