نكتهها
1 . خطر منافقان
امام عليه السلام در اين نامه از خطر مهمى كه محمد بن ابىبكر و جامعهء مردم مصر ، بلكه همهء جوامع اسلامى را تهديد مىكند ؛ يعنى خطر منافقان سخن به ميان آورده و مردم را به سه گروه تقسيم مىكند : مؤمن ، مشرك و منافق سپس مىفرمايد : مؤمنان هيچ خطرى براى جامعهء اسلامى ندارند زيرا ايمانشان به آنها اجازه نمىدهد دست به كارى بزنند كه خطرى براى اسلام و مسلمين ايجاد كند و مشركان معاند كه به اصطلاح شمشير را از رو بستهاند خطر آنها نيز چندان مهم نيست ، زيرا شناخته شدهاند و مسلمانان باايمان ، مراقب توطئه هاى آنها هستند ؛ اما مشكل مهم از سوى منافقان است كسانى كه در ميان اهل ايمان زندگى مىكنند و به اصطلاح شمشير را زير لباس بستهاند ، سخنانى مىگويند كه خوشايند مؤمنان است و افكار و عواطف آنها را به سوى خودشان جلب و جذب مىكنند ؛ اما در لحظات حساس و در هر زمان كه فرصتى به دست آورند زهر خود را مىريزند و ضربه به اسلام و مسلمين مىزنند .
گر چه آنها نفاق خود را مكتوم مىدارند و تخريب را به صورت پنهانى انجام مىدهند ولى چنان نيستند كه نتوان آنها را با دقت تشخيص داد . قرآن مجيد علائم متعدّدى براى شناخت اهل نفاق در سورهء « بقره » و سورهء « منافقون » بيان فرموده كه با دقت در آن مىتوان آنها را شناخت و از خطرات آنها مصون ماند .
دربارهء ريشههاى نفاق و برنامهريزى دقيق منافقان و نفاق در طول تاريخ و خطرات اين گروه بحثهاى مشروحى در خطبهء 194 ( جلد هفتم از صفحهء 606 تا 619 ) بيان شده است و همچنين در ذيل خطبهء 210 بيان شده است .
2 . نامهاى عجيب از معتضد عباسى
از شگفتىهاى دوران عباسيان نامهاى است كه معتضد عباسى به صورت -