هرچند در برجهاى محكم باشيد » . « 1 »
جملهء « هُوَ أَلْزَمُ لَكُمْ مِنْ ظِلِّكُمْ » اشاره به اين است كه عوامل مرگ ، هميشه همراه انسان است همچون سايه كه به دنبال انسان حركت مىكند ، زيرا مرگ عوامل زيادى در درون وجود انسان دارد ؛ يك ايست كوتاه قلبى يا پاره شدن يكى از مويرگهاى باريك مغز و يا پرت شدن كمى غذا در درون دستگاه تنفس ، هر يك از اينها ممكن است عامل مرگ انسان شود . در بيرون وجود انسان نيز حوادث تلخ ، زلزلهها ، صاعقهها ، سيلها ، حشرات موذى ، حيوانات خطرناك و امثال آن پيوسته زندگى انسانها را تهديد مىكنند و هرگز انسان نمىتواند به جايى برود كه از عوامل درونى و برونى مرگ رهايى يابد .
تعبير به « الزم » ( ملازمتر و همراهتر ) شايد به سبب اين است كه سايه در تاريكى شب با انسان نيست ؛ ولى عوامل مرگ شب و روز ندارد .
جملهء « الْمَوْتُ مَعْقُودٌ بِنَوَاصِيكُمْ ؛ مرگ با موى پيش سر شما گره خورده » كنايه از اين است كه در برابر آن هيچ گونه مقاومت از سوى شما ممكن نيست ؛ مانند كسى كه موهاى پيش سر او را محكم بچسبند كه هر گونه تحرك از او گرفته مىشود .
قرآن مجيد نيز دربارهء سرنوشت مجرمان در قيامت مىفرمايد : « « يُعْرَفُ الْمُجْرِمُونَ بِسيماهُمْ فَيُؤْخَذُ بِالنَّواصِى وَ الْأَقْدامِ ؛ مجرمان از چهرههايشان شناخته مىشوند آن گاه آنها را با موهاى پيش سر و پاهايشان مىگيرند ( و به دوزخ مىافكنند ) » . « 2 »
جملهء « الدُّنْيَا تُطْوَى مِنْ خَلْفِكُمْ ؛ دنيا پشت سر شما پيچيده مىشود » اشارهء لطيفى به اين حقيقت است كه انسان از هر مرحلهء زندگى كه مىگذرد ، آن مرحله گويى همچون فرشى كه پشت سر انسان پيچيده و جمع مىشود قابل بازگشت
هامش
( 1 ) . نساء ، آيهء 78 .
( 2 ) . الرحمن ، آيهء 41 .