در اواخر اين روايت نيز آمده كه بعضى از گروه سوم مدتى در دوزخ مىمانند ؛ سپس شفاعت اهل بيت شامل حال آنها مىشود و گروهى بعد از مدتى طولانى مشمول شفاعت مىشوند .
از اينجا روشن مىشود آنچه ابن ابى الحديد از عبارات امام عليه السلام در اينجا به نفع مذهب خود استفاده كرده كه « هر كس وارد دوزخ شد تا ابد در آن مىماند ( و گنهكاران با كافران يكسانند و راه خروجى از عذاب الهى براى آنها نيست ) ، زيرا اگر راه نجاتى وجود داشت مىبايست بفرمايد : مرگ گاهى آغازگر شرّى است كه به دنبالش ممكن است خير باشد و چنين نفرموده است . » « 1 » اين سخن نادرست است و با ساير كلمات امام عليه السلام و آيات متعدّدى از قرآن مجيد ناسازگار مىباشد ؛ بلكه منظور امام در اينجا بيان حال دو گروه مؤمنان خالص و كافران است . اما كسانى كه به تعبير آيهء شريفهء 102 سورهء توبه : « خَلَطُوا عَمَلًا صَالِحاً وَآخَرَ سَيِّئاً ؛ اعمال نيك را با اعمال بد آميختهاند » ؛ به يقين مورد توجّه امام عليه السلام در اين عبارت نبوده است .
آن گاه امام عليه السلام شرط ورد در بهشت و سبب ورود در دوزخ را در دو جملهء كوتاه بيان فرموده و مىفرمايد : « پس چه كسى از عمل كنندهء براى بهشت ، به بهشت نزديكتر است و كدام فرد از عمل كنندهء براى آتش ، به آتش و عذاب نزديكتر ؟ » ؛ ( فَمَنْ أَقْرَبُ إِلَى الْجَنَّةِ مِنْ عَامِلِهَا ، وَ مَنْ أَقْرَبُ إِلَى النَّارِ مِنْ عَامِلِهَا ) .
اشاره به اينكه اساس كار بر اعمال انسانها گذارده شده است نه تمنيات و آرزوها ؛ اين اعمال است كه انسان را بهشتى يا دوزخى مىكند و حتى شفاعت شفيعان در حاشيه قرار دارد .
قابل توجّه اينكه امام عليه السلام در اينجا مىفرمايد كه عاملان بهشت از همه به بهشت نزديكترند و عاملان دوزخ به دوزخ و نمىفرمايد : عاملان اعمال صالح
هامش
( 1 ) . شرح نهجالبلاغه ابن ابىالحديد ، ج 15 ، صفحهء 166 .