مذهب صحيح را در توحيد براى من بنويس . امام عليه السّلام در پاسخ او نوشت : خدايت رحمت كند سؤال از توحيد و پارهاى از انحرافات مردم آن منطقه كرده بودى ، بدان ! خدايى كه مثل و همانندى ندارد و سميع و بصير است از اوصافى كه افراد ناآگاه دربارهء او ذكر مىكنند و او را شبيه مخلوقات مىدانند و به خدا افترا مىبندند برتر و بالاتر است .
بدان ! مذهب صحيح همان چيزى كه در قرآن نازل شده است . بطلان و تشبيه را از خدا نفى كن ( اشاره به اين است كه در باب صفات خدا نه تشبيه به مخلوقات قائل شويم و نه اعتقاد به عدم بهطور كلى ؛ بلكه به معرفت اجمالى قناعت كن ) . « 1 »
2 - عرش و كرسى چيست ؟
دربارهء عرش و كرسى سخن بسيار گفته شده است . ما هم در شرح خطبهء اوّل دربارهء عرش و حاملان عرش الهى بهطور مشروح سخن گفتيم . « 2 »
در قرآن مجيد بيش از 20 بار واژهء عرش تكرار شده است ، هرچند همهء آنها مربوط به عرش الهى نيست و دوبار واژهء كرسى ذكر شده كه تنها يك بار آن مربوط به كرسى خداوند است . در نهج البلاغه نيز هفت بار عرش و يك بار كرسى ( در خطبهء بالا ) آمده است .
گرچه عرش به معناى تختهاى پايهبلند سلاطين كه در اعياد و روزهاى رسمى بر آن جلوس مىكردند و كرسى به معناى تخت پايه كوتاه است كه در روزهاى عادى بر آن مىنشستند ؛ ولى به يقين آنچه در قرآن و نهج البلاغه و روايات دربارهء كرسى و عرش الهى آمده است به اين معنا نيست و كنايه از امور ديگرى است .
بعضى عرش را اشاره به مجموعهء عالم هستى و بعضى ديگر آن را علم خدا و بعضى نيز صفات جمال و جلال خدا دانستهاند . آنان كرسى را نيز به همين معنا تفسير كردهاند .
هامش
( 1 ) . كتاب وافى ، جلد 1 ، صفحهء 405 ، باب 40 .
( 2 ) . پيام امام ، جلد 1 ، صفحهء 164 .