موسى يا ديگران تصوّر نكنند او مكان خاصى دارد امواج صوتى را در شش جهت ايجاد مىفرمايد .
سپس امام عليه السّلام براى تكميل اين اوصاف و اثبات عجز افكار بشرى از بيان واقعى پروردگار به دو بيان ديگر مىپردازد ، نخست مىفرمايد : « اى كسى كه خود را براى بيان اوصاف پروردگارت به زحمت افكندهاى ، اگر راست مىگويى جبرئيل و ميكائيل و لشكر فرشتگان مقرّبين را وصف كن ، همانها كه در بارگاه قدس همواره به عبادت و خضوع مشغولاند و عقولشان از اين كه خداوند احسن الخالقين را وصف كند در حيرت فرومانده است » ؛ ( بل إن كنت صادقا أيّها المتكلّف « 1 » لوصف ربّك ، فصف جبريل و ميكائيل و جنود الملائكة المقرّبين ، في حجرات القدس مرجحنّين « 2 » ، متولّهة « 3 » عقولهم أن يحدّوا أحسن الخالقين ) .
اشاره به اينكه انسانى كه از بيان اوصاف فرشتگان مقرّب الهى عاجز است و نمىتواند حقيقت وجود آنها و چگونگى صفاتشان را دريابد ، چگونه انتظار دارد كه اوصاف خالق آنها را درك كند و صفات جمال و جلالش را در چنبر انديشه درآورد تازه اين فرشتگانى كه ما از بيان اوصافشان عاجزيم خود آنها نيز در اين دايره ، حيران و سرگردانند .
آنگاه به نكتهء دوم كه دليل روشن عقلى است پرداخته مىفرمايد : « كسى را مىتوان با صفات شناخت كه داراى هيأت و ابزار و اعضايى باشد و در زمان معينى عمرش سپرى گردد ؛ ( يعنى هم محدود به حدودى باشد و هم در زمرهء جسم و جسمانيّات ؛ خدايى كه نه جسم و هيأتى دارد و نه حدّ و حدودى ، چگونه با فكر محدود بشرى قابل وصف است
هامش
( 1 ) . « متكلّف » به كسى گفته مىشود كه خود را به خلاف آنچه واقعيت دارد نشان مىدهد و خود را به زحمت مىاندازد .
( 2 ) . « مرجحنين » از فعل رباعى « رجحن » بر وزن « دحرج » به معناى به حركت درآمدن و به جهت سنگينى به راست و چپ مايل شدن است و در خطبهء بالا به معناى خضوع و تواضع آمده است .
( 3 ) . « متولّهة » از ريشهء « وله » به معناى حيران شدن يا بىقرارى بر اثر شدت اندوه يا عشق است .