شرح و تفسير برنامهء شبانهء پرهيزكاران
امام عليه السّلام در اين بخش از خطبه به ذكر برنامهء شبانهء پرهيزكاران مىپردازد و انگشت بر جزئيات آن مىنهد و راه را براى پيمودن جهت همگان هموار مىسازد و مىفرمايد : « اما در شب بر پاى خود ( به نماز ) مىايستند و آيات قرآن را شمرده و با تدبر تلاوت مىكنند .
به وسيلهء آن ، جان خويش را محزون مىسازند و داروى درد خود را از آن مىطلبند » ؛ ( أمّا اللّيل فصافّون أقدامهم ، تالين لأجزاء القرآن يرتّلونها ترتيلا . يحزّنون به أنفسهم و يستثيرون « 1 » به دواء دائهم ) .
اين جمله ممكن است اشاره به تلاوت قرآن در نماز شب باشد ، زيرا قرآن را در حال قيام و بعد از سورهء حمد نماز مىخوانند و نيز ممكن است اين دو جداى از هم باشد ؛ يعنى به هنگام شب هم به نماز برمىخيزند و هم تلاوت قرآن دارند .
شايان ذكر است كه امام روش قرآن خواندن پرهيزكاران را در عبارت كوتاه و پرمعنايى بيان كرده است ؛ اوّلا قرآن را به صورت « ترتيل » مىخوانند و معناى « ترتيل » شمرده خواندن و تأمل در مفاهيم آيات است . افزون بر اين مىفرمايد : آنها خود را كاملا مخاطب قرآن مىدانند ، از بشارات قرآن ، شاد و از انذارهاى قرآن در اندوه فرومىروند و داروى همهء دردهاى اخلاقى و معنوى خود را در جاى جاى آيات قرآن جستجو مىكنند كه هم طبيب است و هم داروساز .
سپس در تشريح اين معنا مىفرمايد : « هنگامى كه به آيهاى مىرسند كه در آن تشويق است ( تشويق به پاداشهاى بزرگ الهى در برابر ايمان و عمل صالح ) با اشتياق فراوان بر آن تكيه مىكنند و چشم جانشان با علاقه بسيار در آن خيره مىشود و گويى آن
هامش
( 1 ) . « يستثيرون » از ريشهء « ثور » بر وزن « غور » و « ثوران » بر وزن « فوران » در اصل به معناى به هيجان آمدن و « استثارة » به معناى به هيجان درآوردن است و در جملهء بالا به معناى جستجوگرى در آيات قرآن براى يافتن داروى بيماريهاى اخلاقى و معنوى است .