در حديثى از امام صادق عليه السّلام چنين مىخوانيم : « فيما اوحى اللّه عزّ و جلّ إلى داود عليه السّلام : يا داود كما أنّ أقرب النّاس من اللّه المتواضعون كذلك أبعد النّاس من اللّه المتكبّرون ؛ در بين سخنانى كه خداوند عز و جل به حضرت داود عليه السّلام وحى كرد اين سخن بود : اى داود همانگونه كه نزديكترين مردم به خداوند ، افراد متواضع هستند ، دورترين مردم از خداوند نيز متكبران هستند » . « 1 »
سپس به بيان دو وصف ديگر پرداخته ، مىفرمايد : « آنها چشمان خويش را از آنچه خداوند بر آنان حرام كرده فرونهادهاند و گوشهاى خود را وقف شنيدن علم و دانشى كه براى آنان سودمند است ، ساختهاند » ؛ ( غضّوا « 2 » أبصارهم عمّا حرّم اللّه عليهم ، و وقفوا أسماعهم على العلم النّافع لهم ) .
« غضّوا » از ريشهء « غضّ » در اصل به معناى كم كردن است و هنگامى كه در مورد چشم به كار مىرود ، معناى فروافكندن مىدهد ؛ يعنى سر را به زير اندازد و نگاه نكند ، كه ما در تعبيرات فارسى به جاى آن چشمپوشى به كار مىبريم .
« وقفوا » از ريشهء « وقف » در لغت به معناى متوقف ساختن است ؛ ولى گاه به معناى اصطلاحى فقهى يعنى چيزى را براى چيزى وقف كردن يا از آن گستردهتر ، چيزى را اختصاص به چيزى دادن ، به كار مىرود .
بنابراين هرگاه در دو جملهء بالا معانى حقيقى كلمه را در نظر بگيريم مفهومش آن است كه آنها نگاه به صحنههاى حرام نمىكنند و پيوسته گوش به علم نافع مىدهند و اگر معناى وسيع و كنايى آنها را در نظر بگيريم ، مفهوم جملهء اوّل اين است كه آنها از همهء محرمات چشمپوشى و صرفنظر مىكنند و گوشهاى آنها وقف بر علم نافع است .
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة ، كتاب الجهاد ، ابواب جهاد النفس ، باب 28 ، حديث 2 .
( 2 ) . « غضّوا » از مادهء « غضّ » بر وزن « خزّ » چنانكه در بالا آمد در اصل به معناى كم يا كوتاه كردن است ؛ هنگامى كه در مورد چشم به كار مىرود به معناى فروافكندن چشم است يعنى سر به زير انداختن و نگاه نكردن است و « غمض » به معناى فروبستن و چشم را برهم گذاردن است .