هريك را در جايگاه دنيوىاش جاى داد . ( ولى ) پرهيزكاران در اين دنيا صاحب فضايلى هستند : گفتارشان راست ، لباسشان ميانه روى و راه رفتنشان تواضع و فروتنى است .
چشمان خويش را از آنچه خداوند بر آنان حرام كرده فرونهادهاند و گوشهاى خود را وقف شنيدن علم و دانشى كردهاند كه براى آنان سودمند است ، حال آنان در بلا همچون حالشان در آسايش و رفاه است و اگر سرآمد معيّنى كه خداوند براى ( زندگى ) آنها مقرّر داشته نبود يك چشم برهم زدن ، ارواحشان از شوق پاداش الهى و ترس از كيفر او در جسمشان قرار نمىگرفت . آفريدگار در روح و جانشان بزرگ جلوه كرده ، به همين دليل غير او در چشمانشان كوچك است . آنها به كسانى مىمانند كه بهشت را با چشم خود ديده و در آن متنعماند و همچون كسانى هستند كه آتش دوزخ را مشاهده كرده و در آن معذّبند ! قلبهاى آنها اندوهگين و مردم از شرّشان در امانند . اندامشان لاغر و نيازهايشان اندك و نفوسشان عفيف و پاك است . آنها براى مدتى كوتاهى در اين جهان صبر و شكيبايى پيشه كردند و به دنبال آن آسايشى طولانى نصيبشان شد . اين تجارتى پرسود است كه پروردگارشان براى آنها فراهم ساخته است . دنيا ( با جلوهگريهايش ) به سراغ آنها آمد ؛ ولى آنها فريبش را نخوردند و آن را نخواستند . دنيا مىرفت كه آنها را اسير خود سازد ولى آنان به بهاى جان ، خويش را از اسارتش آزاد ساختند !
شرح و تفسير صفات والاى پرهيزكاران
پيش از آنكه به تفسير بخش اوّل خطبه بپردازيم ، لازم است به سراغ اين نكته برويم كه جواب كوتاه نخستين امام عليه السّلام چگونه با سؤال همّام ارتباط داشت ؟ او تقاضاى بيان اوصاف متقيان كرد و امام به جاى بيان اوصاف ، امر به تقوا و احسان نمود و سپس فايده تقوا را بيان فرمود كه در به دو نظر ، نه امر به تقوا پاسخ همام است و نه ذكر فوايد آن .