مىگفتند : ثروت و فرزندان ما از همه بيشتر است و هرگز كيفر نمىبينيم ( اما شما حتى اين بهانهها را هم براى تعصب خود نداريد ) » ؛ ( و أمّا الأغنياء من مترفة « 1 » الأمم ، فتعصّبوا لآثار مواقع « 2 » النّعم ، فقالوا :
« نَحْنُ أَكْثَرُ أَمْوالًا وَ أَوْلاداً وَ ما نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ »
« 3 » ) .
اشاره به اينكه آنها نعمتهاى پروردگار را در جنبههاى مادّى كه شامل نيروى انسانى و اموال سرشار مىشد وسيلهء برترىجويى و تعصّب قرار دادند و از پذيرش دعوت انبيا سرباز زدند و سرانجام به كيفر الهى گرفتار شدند ؛ ولى تعصّب مخاطبان آن حضرت كه به بهانههاى واهى و كودكانه به نزاع و درگيرى مىپرداختند ، نه مثل تعصّب شيطان و نه مثل تعصّب مترفان و مستكبران پيشين ، بلكه بر محور مسائلى دور مىزد كه حتّى ارزش بهانهجويى را هم نداشت و اين بدترين نوع تعصّب است .
* * *
هامش
( 1 ) . « مترفه » و « مترف » بهطورى كه در لسان العرب آمده از ريشهء « ترف » بر وزن « هدف » به معناى تنعّم گرفته شده و معمولا به كسى مىگويند كه فزونى نعمت او را مست و مغرور كرده و به طغيان واداشته است .
( 2 ) . « مواقع » جمع « موقع » به معناى محلّ است و مواقع النعم اشاره به نعمتهايى است كه مورد بهره بردارى قرار مىگيرد و منظور از آثار لذّاتى است كه از آن براى صاحبان نعمت فراهم مىشود .
( 3 ) . سبأ ، آيهء 35 .