القائات شيطان و نخوتها و فسادها و وسوسههاى اوست » ؛ ( فأطفئوا ما كمن في قلوبكم من نيران العصبيّة و احقاد الجاهليّة ، فإنّما تلك الحميّة تكون في المسلم من خطرات الشّيطان و نخواته « 1 » ، و نزغاته « 2 » ، و نفثاته « 3 » ) .
در اين تعبير امام عليه السّلام تعصبهاى ناروا و كينههاى جاهليّت را تشبيه به آشتى كرده كه در اعماق دلها كمين مىكند ، ناگهان سر برمىآورد و همهء وجود انسان را فرامىگيرد و از آن به بيرون سرايت مىكند و گاه قوم و قبيلهاى را به آتش مىكشد . امام عليه السّلام اين صفت رذيله را از وساوس شيطان مىشمرد كه از برون به درون مسلمانان القا مىگردد ؛ يعنى مسلمان واقعى از آن بيگانه است .
در ادامه مىفرمايد : « تاج تواضع بر سر نهيد ، و خودبرتربينى را زير پا افكنيد ، حلقههاى زنجير تكبّر را از گردن فرونهيد و فروتنى را سنگر ميان خود و دشمنتان ؛ يعنى ابليس و سپاهيانش برگزينيد » ؛ ( و اعتمدوا وضع التّذلّل على رؤوسكم ، و إلقاء التعزّز تحت أقدامكم ، و خلع التّكبّر من أعناقكم ؛ و اتّخذوا التّواضع مسلحة « 4 » بينكم و بين عدوّكم إبليس و جنوده ) .
هامش
( 1 ) . « نخوات » جمع « نخوة » به معناى تكبّر است .
( 2 ) . « نزغات » جمع « نزغة » به معناى فساد است . از ريشهء « نزغ » بر وزن « وضع » به معناى وارد شدن در كارى به قصد ، افساد گرفته شده است .
( 3 ) . « نفثات » جمع « نفثة » به معناى مقدار كمى از آب دهان است كه به بيرون ريخته مىشود و در اصل از « نفث » بر وزن « حبس » به معناى دميدن گرفته شده است . و چون به هنگام دميدن به چيزى گاهى آب دهان بيرون مىافتد ، در اين معنا به كار رفته است و در جمله بالا كنايه از وسوسههاى شيطان است ، زيرا معمول در ميان ساحران اين بوده كه به هنگام سحر اورادى مىخوانند و به شخص موردنظر خود مىدميدند ، لذا كنايه از وسوسه شدن است .
( 4 ) . « مسلحة » به معناى محل جمعآورى و به تعبير ديگر زاغه مهمات است و به سنگرگاه نيز گفته مىشود ، زيرا معمولا در سنگر مقدار قابل ملاحظهاى اسلحه گردآورى مىكنند و در جمله بالا به همين معنا آمده است .