از آيات قرآن به خوبى استفاده مىشود كه بعضى از اعمال سوء ، آنقدر اهميّت دارد كه مىتواند آثار اعمال نيك را از بين ببرد ، از جمله كفر به خداوند و پيامبر و يوم المعاد است كه در آيهء 88 سورهء انعام مىخوانيم : «
« وَ لَوْ أَشْرَكُوا لَحَبِطَ عَنْهُمْ ما كانُوا يَعْمَلُونَ »
هرگاه مشرك شوند اعمالى را كه انجام دهند از بين مىرود و در آيهء 147 سورهء اعراف مىفرمايد : «
« وَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ لِقاءِ الْآخِرَةِ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ »
كسانى كه آيات ما و روز قيامت را انكار كردند اعمالشان بر باد مىرود » .
در مورد تكفير نيز قرآن مجيد در آيهء 7 سورهء عنكبوت مىفرمايد : «
« وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَنُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ »
كسانى كه ايمان آوردهاند و عمل صالح انجام دادهاند گناهان آنها را مىپوشانيم ( و مىبخشيم ) » .
البتّه اين به آن معنا نيست كه روز قيامت مجموعه حسنات و سيئات را در برابر هم قرار دهند ، اگر حسنات بيشتر بود ، سيئات مورد نظر قرار نگيرد و اگر سيئات بيشتر بود ، حسنات بهطور كلى ناديده گرفته شود ، اين نوع احباط و تكفير مورد قبول نيست و با آيات قرآن نيز نمىسازد . در آيهء 7 و 8 سورهء زلزال مىخوانيم : «
« فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ »
هركس به مقدار ذرهاى كار نيك انجام دهد آن را مىبيند و هركس به اندازهء ذرهاى كار بد انجام دهد آن را خواهد ديد » .
كوتاه سخن اينكه هريك از كار نيك و بد اثر خاص خود را عند اللّه در قيامت خواهد داشت ؛ ولى اين مطلب استثنائاتى دارد كه بعضى از كارهاى نيك ، خطاها را مىپوشانند و بعضى از كارهاى زشت ، حسنات را از ميان مىبرند . « 1 »
2 - آيا ابليس فرشته بود ؟
در اين بخش از خطبه آمده بود كه ابليس فرشتهاى بود كه خدا او را به جهت گناه سنگينش از بهشت بيرون راند و مطرود درگاه حق شد .
هامش
( 1 ) . شرح بيشتر دربارهء اين مسئله را در تفسير نمونهء ذيل ، آيهء 217 سورهء بقره مطالعه فرماييد .