خدا انسانى را با داشتن صفتى وارد بهشت نمىكند كه بر اثر همان صفت فرشتهاى را از بهشت بيرون كرده است » ؛ ( فمن ذا بعد إبليس يسلم على اللّه به مثل معصيته ؟ كلّا ، ما كان اللّه سبحانه ليدخل الجنّة بشرا بأمر أخرج به منها ملكا ) .
سپس در تأكيد بر اين معنا مىفرمايد : « حكم او دربارهء اهل آسمان و زمين يكسان است و خدا با هيچيك از خلق خود دوستى خاصى ندارد تا به سبب آن چيزى را كه بر همهء جهانيان تحريم كرده است بر وى مباح سازد ! ؛ ( إنّ حكمه في أهل السّماء و أهل الأرض لواحد . و ما بين اللّه و بين أحد من خلقه هوادة « 1 » في إباحة حمى « 2 » حرّمه على العالمين ) .
اشاره به اينكه همهء مكلفان در برابر خداوند يكسانند و هيچكس را بر ديگرى امتياز نيست ، خداوند با كسى خويشاوندى ندارد ، گناه براى همه گناه و طاعت براى همه طاعت است . مبادا بعضى تصور كنند مجازات سنگين ابليس در برابر تكبرش از ويژگيهاى او بوده و دامان ديگران را نخواهد گرفت .
* * *
نكتهها
1 - مسئلهء حبط اعمال
در اين بخش از خطبه آمده بود كه عبادات شش هزار سالهء ابليس به سبب يك ساعت تكبر بر باد رفت .
مسئلهء احباط و تكفير ، و به تعبير ديگر بر باد رفتن اعمال نيك يا جبران اعمال سوء با توبه و اطاعت ، از مسائل مهمى است كه در ميان متكلمان و مفسران و ارباب حديث مورد بحث و گفتگوست .
هامش
( 1 ) . « هواده » به معناى احترام و محبّت و نرمش آمده است .
( 2 ) . « حمى » به معناى منطقهء ممنوعه است از « حمى » بر وزن « نفى » به معناى منع گرفته شده است .