يازده بخش و بعضى به نوزده بخش .
مسلّم است كه تمام بخشهاى اين خطبه بر يك محور دور مىزند و آن كوبيدن تعصّبهاى جاهلى و تكبّر و خود برتربينى ، مخصوصا تعصّبات قبيلگى و نژادى و گروهى است كه سرچشمهء بسيارى از اختلافات و نابسامانىها و مفاسد اجتماعى است و دقت در مجموع خطبه و همچنين شأن ورود آن اين حقيقت را روشن مىسازد .
بر اين اساس ما آن را به بيست بخش تقسيم كرديم :
در بخش اوّل ، نخست به حمد و سپاس خداوند و سپس به طرد شيطان به جهت تعصب و تكبر در برابر آدم عليه السّلام اشاره مىكند .
بخش دوم ، اشاره به آفرينش انسان از خاك دارد كه روح تواضع را زنده مىكند سپس بار ديگر عاقبت شوم شيطان به علت كبر و تعصّبش را يادآور مىشود .
بخش سوم ، هشدار به همهء مردم است كه در دام شيطان نيفتند و راه او را نپويند .
در بخش چهارم ، نكوهش از كسانى مىكند كه در دام تكبّر و افتخارات موهوم جاهليت افتادهاند .
بخش پنجم ، هشدار به همگان است كه از اطاعت و پيروى حاكمان متكبّر و متعصّب بپرهيزند .
بخش ششم ، دستور به عبرت گرفتن از امّتهاى پيشين مىدهد همانان كه متكبّرانشان بيچاره شدند و متواضعانشان كه در رأس آنها انبيا بودند كه به سعادت نائل آمدند .
بخش هفتم ، اشاره به زندگى سادهء موسى بن عمران و برادرش هارون و لباس سادهاى كه آنها به هنگام ملاقات با فرعون متكبّر و خودخواه در تن داشتند ، مىكند و تواضع انبياء و اولياء اللّه را كه در همهء زندگانى آنها منعكس بود ، نشان مىدهد .
بخش هشتم ، اشاره به انتخاب سرزمينى خشك و سوزان براى بناى كعبه با مصالحى ساده است تا كبر و غرور را از سرها بيرون كند و مراسمى را كه مظهر سادهزيستى و تواضع
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 353
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٥٣