ترك سجده براى آدم عليه السّلام و اينكه او نخستين كسى است كه تعصب و تكبر را ظاهر ساخت و نيز امام عليه السّلام در اين خطبه مردم را از پيمودن راه و رسم ابليس ( و تعصب و تكبّر ) بر حذر مىدارد .
خطبه در يك نگاه
در مورد شأن ورود اين خطبه چنين گفتهاند كه اهل كوفه در اواخر دوران خلافت امام عليه السّلام ( بر اثر فراوانى ثروت و انتقال فرهنگ فاسد بعضى از همسايگان به كشور اسلامى و مشكلاتى كه در عصر خلفا در جامعه اسلامى به وجود آمد ) گرفتار مفاسد زيادى شده بودند كه از همه مهمتر ، برترىجويى قبائل بر يكديگر و تعصّبهاى جاهلى بود تا آنجا كه گاه جوانان جلف و بىبندوبار با يكديگر درگير مىشدند و هرگاه يكى از آنان مجروح يا مضروب مىشد فرياد بلند مىكرد و اهل قبيلهء خود را به يارى مىطلبيد آنها نيز چشم و گوش بسته به يارى او مىشتافتند و چه بسا در اين ميان خونهاى زيادى ريخته مىشد .
امام عليه السّلام براى خاموش كردن آتش اين فتنهها اين خطبه را كه همهء آن دربارهء مذمّت و نكوهش تكبّر و تعصّبهاى جاهلى است ، ايراد فرمود و حق سخن و نصيحت را به عالىترين وجهى بيان كرد .
خطبهاى است بسيار فصيح و بليغ و كوبنده و تكاندهنده و به همين دليل نام آن را خطبه قاصعه ( كوبنده ) نهادهاند هرچند كلمهء قاصعه در اين خطبه به كار نرفته است .
بعضى از شارحان نهج البلاغه وجوه ديگرى براى نامگذارى اين خطبه به تناسب معانى مختلفى كه واژهء قاصعه دارد ، ذكر كردهاند ؛ از جمله مرحوم شارح خويى در وجه تسميهء اين خطبه به قاصعه هفت وجه ذكر كرده كه از هركدام از يكى از معانى « قصع » در لغت گرفته شده است ؛ ولى آنچه را در بالا ذكر كرديم از همه مناسبتر به نظر مىرسد .
به هرحال اين خطبه از بخشهاى متعددى تشكيل يافته كه شارحان نهج البلاغه هر كدام به سليقهء خود آن را به چند بخش تقسيم كردهاند ؛ بعضى به پنج بخش و بعضى به