شما را در مسير خود قرار داده است ، گويا زلزلههايش در شرف وقوع است و مانند شتر سينه بر زمين نهاده است » ؛ ( فاللّه اللّه عباد اللّه ! فإنّ الدّنيا ماضية بكم على سنن « 1 » ، و أنتم و السّاعة في قرن « 2 » . و كأنّها قد جاءت بأشراطها « 3 » ، و أزفت « 4 » بأفراطها « 5 » ، و وقفت بكم على صراطها . و كأنّها قد أشرفت بزلازلها ، و أناخت « 6 » بكلاكلها « 7 » ) .
جملهء « أنتم و الساعة في قرن » با توجه به اينكه « قرن » به معناى طنابى است كه چند شتر را با آن مىبندند ، اشاره به اين است كه فاصلهء شما از قيامت دور نيست . اين تعبير ممكن است اشاره به قيامت صغرا ، يعنى مرگ باشد يا قيامت كبرا ، يعنى روز رستاخيز ، زيرا عمر دنيا هرقدر باشد ناچيز است و قيامت فرامىرسد .
تفاوت جملهء « و كأنّها قد جاءت بأشراطها » و جملهء « و أزفت بأفراطها » در اين است كه در جملهء اوّل مىگويد : نشانههاى قيامت فرارسيده و در جملهء دوم سخن از فراهم شدن مقدّمات آن است .
جملهء « و أناخت بكلاكلها » را بعضى اشاره به سختيهاى قيامت دانستهاند ، زيرا هنگامى كه شتر مىخوابد و سينه به زمين مىچسباند سنگينى خود را بر زمين مىافكند ؛ ولى بعيد نيست كه اشاره به آن باشد كه برنامهء مرگ و قيامت همچون شترى است كه بر در خانهء همه مىخوابد . كنايه از اينكه هيچ كس از آن رها نيست .
سپس حضرت دربارهء اوضاع دنيا مىفرمايد : « دنيا از اهلش بريده و آنها را از آغوش گرم
هامش
( 1 ) . « سنن » به معناى طريقه و روش است و گاه به جاده نيز اطلاق مىشود .
( 2 ) . « قرن » ريسمان و طنابى است كه شتران متعدد را با آن به يكديگر متّصل مىكنند .
( 3 ) . « أشراط » جمع « شرط » بر وزن « شرف » به معناى علامت و نشانه است .
( 4 ) . « أزفت » از ريشهء « أزف » بر وزن « شرف » به معناى نزديك شدن گرفته شده است .
( 5 ) . « أفراط » جمع « فرط » بر وزن « شرط » كوه كوچك و علامت است و خطبهء بالا ناظر به معناى دوم است .
( 6 ) . « اناخت » از « اناخه » به معناى خواباندن شتر است .
( 7 ) . « كلاكل » جمع « كلكل » بر وزن « جنگل » به معناى سينه است .