كه در مقايسه با خانههاى وسيع و زيبا بسيار وحشتانگيز است و نگرانيهاى مربوط به فشار قبر و وحشت از آينده ، جدايى از دوستان و عزيزان و احساس تنهايى مطلق و متلاشى شدن اعضاى پيكر در زير خاك و در يك كلمه منتقل شدن از محيطى آرام و مرفه به محيطى بسيار وحشتناك ، همه اينها امورى است كه فكر آن لرزه بر اندام مىاندازد و به همگان هشدار مىدهد كه آماده براى چنين سفر پرخوف و خطرى بشوند .
شايان توجه است كه امام عليه السّلام ضمن ده تعبير گويا و كوتاه و تكاندهنده ، گويى همه چيز را در مقابل چشم مخاطبان در ارتباط با مسئلهء مرگ و قبر مجسم مىسازد ؛ امورى كه همه بدون استثنا بايد در انتظار آن باشند و انديشه در آن انسان را از خواب غفلت ، هر چند عميق باشد بيدار مىسازد و به اصلاح برنامههاى زندگيش وادار مىكند .
شايد به همين دليل در دستورات اسلامى آمده است هنگامى كه ميّت را به سوى قبر مىبريد قبل از رسيدن به قبر او را به زمين بگذاريد ، اندكى صبر كنيد باز جلوتر ببريد و به زمين بگذاريد و اندكى صبر كنيد و به اين ترتيب او را براى ورود به جايگاه وحشتناكش آماده كنيد . « 1 »
* * *
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة ، جلد 2 ، صفحهء 838 و كتاب الطهارة ، ابواب الدفن ، باب 16 ، حديث 6 .