به همين دليل در حديث معروف پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله مىخوانيم : « إنّ أكيس المؤمنين ، أكثرهم ذكرا للموت و أشدّهم له استعدادا ؛ باهوشترين مؤمنان كسى است كه بيش از همه به ياد مرگ باشد و بيش از همه آمادهء آن باشد » . « 1 »
در حديث ديگرى از همان بزرگوار مىخوانيم : از آن حضرت پرسيدند : « هل يحشر مع الشّهداء أحد ؛ آيا احدى از غير شهيدان با شهدا محشور مىشود ؟ » فرمود : « نعم من يذكر الموت فى اليوم و اللّيلة عشرين مرّة ؛ آرى كسى كه در شبانهروز ، بيست بار به ياد مرگ بيفتد ( و خود را با اعمال صالح و توبهء از گناه آماده سازد ) » . « 2 »
اين بحث را با حديث عبرتانگيز ديگرى از امير مؤمنان على عليه السّلام پايان مىدهيم كه مىفرمايد : « انسان هنگامى كه در آخرين روز دنيا و نخستين روز آخرت قرار گيرد اموال و فرزندان و اعمال او در برابرش مجسّم مىشوند ؛ نخست به اموالش مىنگرد و مىگويد : به خدا قسم من در جمعآورى تو حريص و بخيل بودم ، حال بگو : سهم من نزد تو چيست ؟
مىگويد : فقط به اندازهء كفنت از من برگير و با خود ببر ! سپس رو به فرزندانش مىكند و مىگويد : من شما را دوست مىداشتم و از هرجهت شما را حمايت مىكردم . بهرهء من نزد شما چيست ؟ مىگويند : همين اندازه كه ما تو را به سوى قبر مىبريم و در زير خاكها پنهان مىسازيم ! سپس متوجه عملش مىشود و به آن مىگويد : به خدا سوگند ! من نسبت به تو ( اعمال ) بىرغبت بودم و تو بر من سنگين بودى ، اكنون من چه بهرهاى نزد تو دارم ! مىگويد : من در قبر و قيامت با توام » . « 3 » و « 4 »
* * *
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 79 ، صفحهء 167 .
( 2 ) . محجّة البيضاء ، جلد 8 ، صفحهء 240 .
( 3 ) . الكافى ، جلد 3 ، صفحهء 231 ، حديث 1 .
( 4 ) . در جلد سوم اين كتاب ( پيام امام امير المؤمنين ) ، صفحهء 431 به بعد و در جلد چهارم ، صفحهء 583 به بعد توضيحات بيشترى را در اين زمينه مىخوانيد .