يكسان است ، هرچند با گذشت زمان تكامل بيشترى يافته است و اين در واقع يكى از شاخههاى توحيد است . اين همان چيزى است كه قرآن مجيد مىگويد : «
« آمَنَ الرَّسُولُ بِما أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَ الْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَ مَلائِكَتِهِ وَ كُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ »
پيامبر به آنچه از سوى پروردگارش بر او نازل شده ايمان آورده است و مؤمنان نيز همگى به خدا و فرشتگانش و كتابهاى او و رسولانش ايمان آوردهاند ( و مىگويند ) ما در ميان هيچيك از رسولان او فرق نمىگذاريم ( و به همه ايمان داريم ) » . « 1 »
امام عليه السّلام در پايان اين بخش به چند نكتهء پراهمّيّت اشاره كرده ، مىفرمايد : « خداوند نياز دنياى شما را بر طرف ساخته و شما را به شكر نعمتهايش ترغيب كرده ( تا نعمتش را بر شما افزون كند ) و ذكر و ياد خود را با زبانهايتان بر شما واجب ساخته است ( تا دلهايتان همواره بيدار باشد ) » ؛ ( قد كفاكم مؤونة دنياكم ، و حثّكم على الشّكر ، و افترض من ألسنتكم الذّكر ) .
اشاره به اينكه از يك سو شما را مشمول انواع نعمتها ساخته و به حكم
« وَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ »
« 2 » و
« هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً »
« 3 » همهء مواهب زمين و آسمان را از نور آفتاب گرفته تا باران حياتبخش و نسيم روحپرور و چشمهها و نهرها و منابع زيرزمينى و روزمينى ، همه را مسخّر شما كرده است . از سوى ديگر ، به شما دستور شكرگزارى داده ، همان كارى كه موجب فزونى نعمت و بقاى مواهب الهى و الطاف او خواهد شد . از سوى سوم شما را وادار به ياد او كرده ، يادى كه مايهء آرامش دلها و نجات از چنگال شيطان است : «
« أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ »
بدانيد با ذكر خدا دلها آرامش مىپذيرد » . « 4 » «
« إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ الشَّيْطانِ تَذَكَّرُوا فَإِذا هُمْ »
هامش
( 1 ) . بقره ، آيهء 285 .
( 2 ) . جاثيه ، آيهء 13 .
( 3 ) . بقره ، آيهء 29 .
( 4 ) . رعد ، آيهء 28 .