گنجى است كه تمام نمىشود ، سلمان از ما اهل بيت است » . « 1 »
اين حديث به خوبى نشان مىدهد كه نه تنها انسانهايى كه در يك عصر زندگى مىكنند در برابر اصول قوانين الهى يكسانند ، بلكه انسانهايى كه در طول تاريخ بشريت بر صفحهء زمين گام نهادهاند در شرايط همگون يكسانند و با توجه به اينكه امتيازات قبيلگى در ميان عرب و امتيازات نژادى و طبقاتى در سطح جهان آن روز سخت مورد توجه بود ، اين حكم اسلام درخشندگى فوق العادهاى دارد .
كلام امام امير مؤمنان عليه السّلام در خطبهء بالا تأكيدى بر همين موضوع است كه مىفرمايد :
آنچه را خدا براى اقوام پيشين پسنديده و راضى شده ، براى شما هم پسنديده است و آنچه مورد خشم و نفرت بوده ، هماكنون نيز چنين است . با توجه به اينكه خليفهء دوم هنگامى كه به حكومت رسيد بار ديگر امتيازات جاهلى از جمله امتياز عرب را بر عجم - طبق تواريخ شيعه و اهل سنّت - برقرار كرد اين بيان امام نيز در ادامهء بيانات پيامبر است ، ارزش فوق العادهاى دارد .
اين سخن را با جملهاى از خطبهء حجة الوداع كه پيامبر اكرم در آنجا اصول قوانين اسلام را براى همگان بيان فرمود پايان مىدهيم : « أيّها النّاس إنّ ربّكم واحد و إنّ أباكم واحد كلّكم لآدم و آدم من تراب ،
« إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ »
و ليس لعربيّ على عجمىّ فضل إلّا بالتّقوى ؛ ألا هل بلّغت ؟ قالوا : نعم . قال : فليبلغ الشّاهد الغائب ؛ اى مردم پروردگار شما يكى است و پدر شما همه يكى ، شما فرزندان آدم و آدم از خاك بود . گرامىترين شما نزد خدا پرهيزگارترين شماست . عرب بر عجم برترى ندارد مگر به تقوا . اى مردم آيا من دستور خدا را به شما رساندم ؟ همگى گفتند : آرى ، فرمود :
حاضران اين مطلب را به غايبان برسانند » . « 2 »
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 22 ، صفحهء 348 .
( 2 ) . بحار الانوار ، جلد 73 ، صفحهء 350 .