است ولى اگر « خلق » را به معناى وصف بدانيم ، اعمّ از اين كه به صورت حالت نفسانى باشد يا وصفى كه عين ذات است اطلاق آن بر خداوند مشكلى نخواهد داشت .
به هر حال ، وظايفى كه در اسلام براى انسانها تعيين شده ، گاه مخصوص انسان است ؛ مانند عبادات و بسيارى از محرّمات ؛ ولى در ميان آنها امورى وجود دارد كه بسيار گسترده است و حتّى دربارهء خداوند نيز صدق مىكند ؛ مانند عدالت و ترك ظلم و ارشاد جاهل و تنبيه غافل و امر به معروف و نهى از منكر و اساسا نزول كتابهاى آسمانى و فرستادن انبيا بر اساس همين امر به معروف و نهى از منكر يا ارشاد جاهل است ؛ بنابراين در اهمّيّت وظيفهء امر به معروف و نهى از منكر همين بس كه تمام برنامههاى انبيا از آن سرچشمه مىگيرد و خداوند متعال بنيانگذار آن است .
و اين كه مىفرمايد : « انجام دادن اين دو دستور از عمر و روزى كسى نمىكاهد » اشاره به اين است كه بسيارى از مردم كوتاه فكر ، تصور مىكنند امر به معروف و نهى از منكر سبب درگيرى با ارباب معاصى مىشود و اين درگيرى گاه سبب جرح و قتل و گاه سبب پراكندگى مردم از اطراف انسان و در نتيجه كاهش روزى مىشود .
ولى اگر امر به معروف و نهى از منكر به صورت صحيح و معقول انجام شود و از افراط و تفريط پرهيز گردد ، خداوند انسان را حفظ مىكند و بركاتش را از او دريغ نمىفرمايد .
امر به معروف و نهى از منكر شرايطى دارد ، از جمله احتمال اثر و عدم ضرر و همچنين امر به معروف و نهى از منكر داراى دو بخش است : بخش عمومى كه وظيفهء همهء مردم است ( از طريق قلب و زبان ) و بخش خصوصى كه وظيفهء حكومت اسلامى است ( از طريق اقدامات عملى ) ، اگر اين جهات در آن رعايت شود و توأم با ادب و احترام باشد نه تنها صاحبان آن منفور نمىشوند ، بلكه محبوبيّت هم پيدا مىكنند و اگر به فرض در بعضى از موارد گرفتار مشكلاتى شوند ، خداوند متعال حلّ مشكلات آنها را تضمين كرده است .
كوتاه سخن اين كه امر به معروف و نهى از منكر ، اساس و پايهء نظام جامعه و پاكى و قداست و ترقّى و پيشرفت آن است . در جامعهاى كه امر به معروف و نهى از منكر بميرد ،
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 144
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٤٤