بود و اگر كفنى با خود مىبرند اين كفن ، كفش و لباسى محسوب نمىشود به علاوه به زودى مىپوسد و از ميان مىرود و سرانجام انسان با تمام اموالى كه گرد آورده و كاخها و باغها و مركبها و زينتها و امكانات ديگر ، وداع مىگويد و تهى دست و عريان و پا برهنه در گودال تنگ و تاريكى كه نامش قبر است مىخزد .
تنها چيزى كه با خود مىبرد اعمال اوست كه گاه بزرگترين بلاى جان او مىشود همانگونه كه امام عليه السّلام مىفرمايد : « آنها از روى زمين با اعمال خويش به سوى حيات ابدى و سراى جاودانى كوچ كردند » آن گونه كه خداوند متعال مىفرمايد :
« همان طورى كه آفرينش را آغاز كرديم آن را باز مىگردانيم ، اين وعدهاى است قطعى كه به يقين آن را انجام مىدهيم ! » « 1 » ( قد ظعنوا عنها بأعمالهم إلى الحياة الدّائمة و الدّار الباقية ، كما قال سبحانه و تعالى :
« كَما بَدَأْنا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُهُ وَعْداً عَلَيْنا إِنَّا كُنَّا فاعِلِينَ »
) .
در حقيقت امام عليه السّلام در پايان اين خطبه به دو نكته اشاره مىكند : يكى به مسألهء بازگشت انسان به زمين همانگونه كه از زمين آفريده شد ، و ديگر به مسألهء حيات نوين در قيامت ، آن گونه كه حيات نخستين به او عنايت فرمود ، و براى اين كه هيچ شك و ترديدى باقى نماند مىفرمايد : « آن كس كه حيات نخستين داد و انسان را از خاك آفريد بار ديگر او را از خاك مبعوث مىكند و حيات جاويدان به او مىبخشد و او مىماند و پاداش و كيفر اعمالش .
نكتهها
1 - راههاى ستيز با دنياپرستى
از آن جا كه « حبّ دنيا » سرچشمهء همه يا غالب گناهان است ، و از آن جا كه
هامش
( 1 ) انبياء ، آيهء 104 .