در بدترين حالات زندگى داشتند . و بلاهاى وحشتناكى كه بر سر آنها از طرف زنگيان مىرسد نتيجه اعمال خود آنهاست .
نكته قيام « صاحب الزنج » و شورش بردگان
در سال 255 هجرى در عهد حكومت خليفه عباسى « المهتدى » مردى در « بصره » ظهور كرد كه خود را « على بن محمّد » از نسل « امام زين العابدين عليه السّلام و زيد بن على عليه السّلام » مىناميد و بردگان را به مخالفت با مالكان خود فراخواند و از آن جا كه بردگان در سختترين شرايط زندگى مىكردند گروهى در مزارع و باغات ، و گروهى در خانهها به خدمتهاى طاقت فرسا با كمترين بهرهمندى از زندگى ، مشغول بودند دعوت او را به سرعت پذيرا شدند و در گروههاى صد نفرى و هزار نفرى به او پيوستند .
او به آنها وعده مىداد كه نه فقط شما را از بندگى آزاد مىكنم ، بلكه مالكان شما را همراه با اموال و مزارعشان ملك شما قرار خواهم داد .
و از آن جا كه جامعهء آن روز گرفتار فاصله طبقاتى شديدى شده بود ، گروهى مرفه در قصرها زندگى مىكردند كه امير مؤمنان عليه السّلام در خطبهء بالا به وضع خانههاى پر زرق و برق آنها اشاره فرموده و گروه ديگرى بدترين شرايط زندگى را داشتند ، جمعى عظيم از محرومان ( غير از بردگان ) نيز به آنان پيوستند و به اين ترتيب لشكر عظيمى براى او فراهم شد .
او آتش انتقام جويى را در دل بردگان و محرومان شعلهور ساخت تا آن جا كه پس از پيروزى بر ثروتمندان و بردهداران دستور مىداد هر يك از اربابان خود را پانصد تازيانه بزنند ، و زنان آنها را اسير مىكرد و براى تحقير آنها هر يك را به دو