نمىشوند ؛ و امير مؤمنان على عليه السّلام همان كس است كه به گواهى روايات شيعه و اهل سنّت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله به او فرمود : « أنت مع الحقّ و الحقّ معك حيثما دار ؛ تو با حق هستى و حق با توست ، هر گونه گردش كند . » « 1 » او كتاب ناطق بود و مفسّر قرآن مجيد و بيانگر سنّت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله .
تعبير به « مكيث الكلام » به اين معنا نيست كه او كم سخن مىگويد ؛ بلكه مفهومش اين است كه با تأنّى و دقّت و تفكّر سخن مىگويد و به تعبيرى ديگر :
هميشه سنجيده سخن مىگويد .
و توصيف او به « بطيء القيام ، سريع إذا قام » تأكيد بر اين معنا است كه اعمال او نيز ، همچون گفتارش سنجيده است ؛ شتابزده براى انجام كارى قيام نمىكند ؛ امّا هر زمان ، وقت كارى فراهم شد فرصت را از دست نمىدهد . قاطعانه بر مىخيزد و بدون ترديد به انجام آن مىپردازد ! هر كس با زندگى امير مؤمنان على عليه السّلام آشنا باشد ، وجود اين اوصاف را آشكارا در حضرتش مىبيند . بارها بعد از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله افراد سرشناسى آمدند و حضرتش را دعوت به قيام كردند ، امّا چون شرايط آماده نبود و دشمن سوء استفاده مىكرد ، نپذيرفت ؛ ولى در آن زمان كه شرايط فراهم گشت ، ترديدى به خود راه نداد .
هامش
( 1 ) اين حديث و شبيه آن ، به طرق مختلف از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله به وسيلهء « امّ سلمه » نقل شده است . از جمله « ابن عساكر » در « تاريخ دمشق » و « ابو بكر بغدادى » در « تاريخ بغداد » و « حموينى » در « فرائد السمطين » و كتب ديگر نقل كردهاند . در « صحيح ترمذى » نيز به اين عبارت نقل شده است كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : « أللّهمّ أدر الحقّ معه حيثما دار ؛ خداوندا حق را با او قرار ده ، هر گونه گردش مىكند » . ( براى شرح بيشتر به كتاب احقاق الحق ، جلد پنجم ، صفحهء 623 به بعد ، و الغدير ، جلد 3 ، صفحهء 176 به بعد مراجعه شود ) .
جالب اينكه « فخر رازى » در تفسير سورهء « حمد » در مورد جهر به« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »( بلند خواندن« بِسْمِ اللَّهِ »از « بيهقى » دانشمند معروف اهل سنّت ، از « ابو هريره » نقل مىكند كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله جهر به« بِسْمِ اللَّهِ »مىكرد ؛ سپس مىافزايد : عمر ، ابن عبّاس ، عبد اللّه بن عمر و عبد اللّه بن زبير نيز ، همگى جهر به« بِسْمِ اللَّهِ »مىكردند ؛ امّا على عليه السّلام به تواتر ثابت شده است كه همواره جهر به« بِسْمِ اللَّهِ »مىكرد و هر كس در دينش به على اقتدا كند ، به راه هدايت رفته و دليل بر آن ، حديث پيامبر صلّى اللّه عليه و آله است كه فرمود : « أللّهمّ أدر الحقّ مع علىّ حيث دار » ( تفسير كبير فخر رازى ، جلد اوّل ، صفحهء 204 و 205 ) .