امام عليه السّلام با اين تعبيرات بسيار زيبا ، حقّ سخن را دربارهء پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و عترت او ادا فرموده و عظمت و بركت اين شجرهء طيّبه را روشن ساخته و با تشبيهات و تعبيراتى دلنشين ، فضايل آنها را بيان فرموده است .
جملهء « نبتت في حرم » بنا به عقيدهء جمعى از « شارحان نهج البلاغه » اشاره به « حرم مكّه » است ، كه شجرهء وجودى پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله از آن روييد و در آن پرورش يافت ؛ ولى بعضى ديگر گفتهاند منظور از حرم در اينجا عزّت و حرمت است ؛ يعنى درخت پربار وجود آن حضرت ، در نهايت حرمت و عزّت روييد ؛ ولى معناى اوّل مناسبتر به نظر مىرسد .
جملهء « بسقت في كرم » اشاره به اين است كه نه تنها پيامبر در سرزمين و خانوادهء آبرومندى متولّد شد ، بلكه پرورش و نموّ و رشد او نيز ، در محيطى مملوّ از كرامت و بزرگوارى تحقّق يافت ؛ ( چون « بسوق » در اصل به معناى بلند شدن و طولانى شدن شاخههاى درخت نخل است ) .
جملهء « ثمر لا ينال » به اين معنا نيست كه هيچ كس دستش به ثمرهء اين درخت پربار نمىرسد ؛ چرا كه اين فضيلتى نيست ! بلكه يا همانطور كه در بالا گفتيم منظور اين است فرومايگان و افراد نالايق دستشان به ميوههاى اين درخت فضيلت نمىرسد ؛ يا آنكه منظور آن است كه آنچنان ميوههاى اين شجرهء مباركه پر ارزش است كه احدى نمىتواند ، همانند آنها شود .
از آنچه در بالا گفتيم معلوم شد كه « شجره » در جملهء اوّل اشاره به حضرت ابراهيم و انبياى پيشين است و در جملهء بعد اشاره به شجرهء وجود خود پيامبر است ، كه عترتش شاخههاى پربارش بودند .
در قسمت ديگرى از همين بخش ، اوصاف مهم و پر ارزشى را از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله ضمن نه جملهء كوتاه و بسيار گويا بيان مىفرمايد . نخست مىگويد : « به همين دليل او
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 262
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٦٢