است به مسائل رفاهى و آنچه مايهء آرامش و آسايش و لذّت و نشاط مىگردد .
يا اينكه تعبير اوّل اشاره به نعمتهاى فردى است و تعبير دوم ( با توجّه به تعبير « ألقسم » كه از مادّهء قسمت است ) اشاره به بهرههاى اجتماعى است .
يا اينكه « فوائد النّعم » اشاره به روزىهايى است كه به هر حال به سراغ انسان مىآيد ، مانند : آب و هوا و نور آفتاب و روزىهاى ناخواسته و بىتلاش ؛ و تعبير به « عوائد المزيد و القسم » ناظر به روزىهايى است كه با تلاش و كوشش و مديريّت صحيح و درايت و هوشيارى نصيب انسان مىشود . اين احتمال وجود دارد كه دو تعبير فوق اشاره به همهء اين تفسيرها باشد .
در توصيف بعد و ادامهء همين مطلب ، مىافزايد : « همهء بندگان ، جيره خوار اويند ، و روزى همهء آنها را تضمين كرده ، و قوت آنها را معيّن ساخته است » . عياله الخلائق ، ضمن أرزاقهم ، و قدّر أقواتهم ) .
تعبير به « عيال » از يك سو ، اشاره به محبّت و عنايت پروردگار نسبت به بندگان است ، و از سوى ديگر مقدّمهاى است براى بيان تضمين ارزاق آنها ؛ چرا كه هر كس در برابر عيال و اهل بيت خود ، احساس مسئوليّت مىكند . امكان ندارد خداوند بندهاى را بيافريند ، ولى روزى او را مقدّر نساخته باشد و اگر مىبينيم در جهان امروز و ديروز ، جمعى از گرسنگى جان مىبازند ، به دليل مظالم و افزون طلبىهايى است كه ظالمان و ستمگران دارند و بهرهء ديگران را ، غاصبانه به خود اختصاص مىدهند . و گاه نيز به دليل عدم تلاش و كوشش و به كار نبستن مديريّت صحيح است ؛ و گر نه اين سفرهء گستردهء الهى ، پاسخگوى نيازهاى همهء انسانها تا پايان جهان است .
سپس به نعمتهاى معنوى پرداخته ، مىفرمايد : « خداوند راه را به علاقهمندان خود ، و جويندگان آنچه نزد اوست ، نشان داده است ، ( تا هر كس طالب او و عاشق
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 25
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٥